آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 444 |
| تعداد مقالات | 3,517 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,839,888 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,556,284 |
شاه در لباس ناشناس: نگاهی به قصه سلطان محمود و شبدزدان مثنوی | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دورۀ عراقی | ||
| مقاله 2، دوره 7، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 25-50 اصل مقاله (441.14 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2024.9904.1213 | ||
| نویسنده | ||
| حمیدرضا توکلی* | ||
| دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| داستان سلطان محمود و شبدزدان در دفتر واپسین مثنوی که هنوز ماخذی برایش به دست نیامده، از پیچیده ترین و ویژه ترین نمونه های جامه گردانی در میراث روایی ماست. پوشیدن لباس مبدل و خصوصا جامهگردانی سلطان و باز ویژه تر از آن همراهی شاه با دزدان بنمایه هایی آشنایند که میراث داستانی جهان از آن نشانها دارد. جامهگردانی را از منظرهای گوناگون میتوان نگریست؛ هم در مقام تجربهای فردی و ماجراجویی شخصی و هم از لحاظ مواجهه با جوانب کمتر شناخته جامعه و هم به عنوان یک موقعیت خاص داستانپردازی. در روایت مولانا گلچینی از این نکته ها یافتنی است. این نکته ها هم جانبی اجتماعی دارد و هم سوی های شخصی. او البته از آفاقی تازه نیز در قصه نظر میکند. چشم انداز نوآیین مولانا برآمده از تاویل عرفانی ممتاز اوست. او قصه را به تلقی عارفان از حواسّ ظاهر و باطن و نیز تبدیل حواسّ تنی به حواسّ غیبی، گره میزند. بهویژه بر سرآمدی چشم و بینایی انگشت مینهد که البته وجهی کنایی دارد. این قیاس بیشتر بیانگر اصالت شهود و مواجهه یقینی و داشتن نظر و منظر است. در این نوشتار پس از معرفی اجمالی جوانب جامه گردانی و توجه به فراگیری و اهمیت این بنمایه در میراث داستانی ما و منظومه های عطار و مثنوی مولانا، به این داستان خاص از چشم اندازهای روایت شناختی، روانشناختی، جامعه شناختی و تمثیل پردازی عرفانی مینگریم و در پیوند این جوانب با یکدیگر تامل میکنیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جامهگردانی شاه؛ تبدیل حواسّ عرفانی؛ روایتشناسی؛ جامعهشناسی داستان | ||
| مراجع | ||
|
الارجانی، فرامرز کاتب (1343). سمک عیار.ج1، تصحیح پرویز ناتل خانلری، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.
اسکندرنامه[نگارندة گمنام] (1343). به اهتمام ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.
اشتراوس، لئو (1381). روانشناسی استبداد. ترجمه محمدحسین سروری، تهران: نگاه.
افلاطون (1380). دورة آثار. ج2، ترجمه محمدحسن لطفی، چاپ سوم، تهران: خوارزمی.
افلاکی، احمد (1375). مناقبالعارفین. ج1، تصحیح تحسین یازیجی، چاپ سوم، تهران: دنیای کتاب.
امن، کارلا (1345). رابین هود. ترجمه مسعود رجبنیا، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
انجوی شیرازی، ابوالقاسم (1369). فردوسینامه. 3ج، تهران: علمی.
بهار، مهرداد (1386). جستاری در فرهنگ ایران.چاپ دوم، تهران: اسطوره.
تفضلی، احمد (1393). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. چاپ هفتم، تهران: سخن.
توکلی، حمیدرضا (1389). از اشارتهای دریا: بوطیقای روایت در مثنوی. تهران: مروارید.
توکلی، حمیدرضا (1377).حسآمیزی و جانشینی حواس در مثنوی. فصلنامه هنر.
توکلی، حمیدرضا (1381). جلوههای خواب از تجربه تا تمثیل در مثنوی. فصلنامه هنر، زمستان، ش54
جاوید، هاشم (1377).حافظ جاوید. چاپ دوم، تهران: فرزان روز.
جعفری قنوانی، محمد؛ وکیلیان، سیداحمد(1393). مثنوی و مردم: روایتهای شفاهی قصههای مثنوی. تهران: سروش.
بی نام (1386).حسین کرد شبستری.نشر ققنوس.
رستگار فسایی، منصور (1383).پیکرگردانی در اساطیر. تهران: پژوهشگاه.
روحالامینی، محمود (1381). فرهنگ و زبان گفتوگو بهروایت تمثیلهای مثنوی. چاپ اول، تهران: نشر آگه.
زریری، مرشد عباس (1369). داستان رستم و سهراب. بهکوشش جلیل دوستخواه، تهران: توس.
زرینکوب، عبدالحسین (1378)، بحر در کوزه، تهران: علمی.
سپهسالار، فریدون (1391). رساله در مناقب خداوندگار. تصحیح محمدعلی موحد و صمد موحد، تهران: کارنامه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1386). قلندریه در تاریخ. تهران: سخن.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1391). نوشته بر دریا: از میراث عرفانی ابوالحسن خرقانی. چاپ پنجم، تهران: سخن.
شکسپیر، ویلیام (1399). هملت. ترجمه م.ا. بهآذین، چاپ سیزدهم، تهران: نشر دات.
طومار نقالی شاهنامه (1391). مقدمه ویرایش و توضیحات سجاد آیدنلو، تهران: بهنگار.
عطار نیشابوری (1387). الهینامه. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، چاپ سوم، تهران: سخن.
عطار نیشابوری (1388). مصیبتنامه. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، چاپ هشتم، تهران: سخن.
عطار نیشابوری (1383). منطقالطیر. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
فردوسی (1386). شاهنامه. 8ج، بهکوشش جلال خالقی مطلق، تهران: دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.
کرون، پاتریشیا (1396). جامعههای ماقبل صنعتی: کالبدشکافی جهان پیشامدرن. ترجمه مسعود جعفری، تهران: ماهی.
کریستنسن آرتور (1350).کارنامه شاهان. ترجمه باقر امیرخانی و بهمن سرکاراتی، تبریز: دانشگاه تبریز.
مارزلف، اولریش (1371). طبقهبندی قصههای ایرانی. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: سروش.
منور، محمد (1366). اسرارالتوحید. ج1، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگاه.
مولانا جلالالدین (1355). کلیات شمس تبریزی. 10ج، تصحیح بدیعالزمان فروزانفر، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
مولانا جلالالدین (1387). غزلیات شمس تبریز. مقدمه گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
مولانا جلالالدین (1375). مثنوی معنوی. 6ج، تصحیح رینولد الن نیکلسون، تهران: توس.
نامدار جویباری، خدیجه (1393). تحلیل جامعهشناختی افسانههای مازندران (پایاننامه کارشناسی ارشد ادبیات فارسی). دانشگاه سمنان.
نظامی گنجهای (1378). خسرو و شیرین. تصحیح وحید دستگردی، بهکوشش سعید حمیدیان، چاپ سوم، تهران: قطره.
نیکلسون ، رینولد الن (1378). شرح مثنوی معنوی. ج4، ترجمه حسن لاهوتی، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی.
هال، پیتر (1387). نمایان با ماسک: فرم و زبان در درام. ترجمه آرا بزمی و مهدی عاطف راد، تهران: مینوی خرد.
هزار و یک شب (1383). ج1، ترجمه عبداللطیف طسوجی تبریزی، تهران: هرمس.
هوگو، ویکتور (1400). گوژپشت نتردام.ترجمه محمدرضا پارسایار، تهران: هرمس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 510 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 57 |
||