آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,660,938 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,015 |
کشش جبرانی در گویش سنندجی از دیدگاه تاریخی | ||
| مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران | ||
| مقاله 2، دوره 13، شماره 4، دی 1404، صفحه 19-38 اصل مقاله (746.19 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2024.10991.1786 | ||
| نویسندگان | ||
| علی شهیدی* 1؛ صمد کلانی2 | ||
| 1استادیار گروه زبانهای باستان و ایرانشناسی، دانشکده ادبیات و علومانسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری زبانهای باستانی ایران، گروه زبانهای باستان و ایرانشناسی، دانشکدة ادبیات و علومانسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این پژوهش، هدف، درک سازوکارِ کششِ جبرانی در سیر تحول تاریخی واژهها در گویشِ سنندجی بوده است. در پژوهش حاضر، در چارچوب قواعد تحولات واجی زبانهای ایرانی، کشش جبرانی واکه براثرِ حذف همخوان بررسی شده است. با درک این فرایند واجی، افزونبر تشخیص اصالت یا وامواژهبودن واژهها، مسیر و زمانِ وامگیری آنها مشخص میشود و صورتهای کهنتر و روند تحول دیگر واژهها بازسازی میشوند. برای دستیابی به این هدف، تلاش شده است با بررسی واژههایی که صورت آنها پیش از وقوع کشش جبرانی مشخص است، چگونگی این فرایند و قواعد حاکم بر آن استخراج شود. این واژهها، از وامواژههای عربی و واژههای مشترک با زبان فارسی تشکیل شدهاند؛ گروه دوم ممکن است حاصل وامگیری یا واژههایی با خاستگاه مشترک باشند. درکنار شناسایی واکههای کشیدهشده و شکل کوتاه آنها، شش همخوان شناسایی شده است که در نگاه نخست به نظر میرسد حذف آنها به کششِ واکه مجاور انجامیده باشد. درنهایت، نشان داده شده است که درمیانِ این همخوانها تنها حذفِ h به کشش جبرانی واکه منجر شده است و دیگر همخوانها، پیش از حذف، به h تبدیل شدهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کشش جبرانی؛ زبان کردی؛ گویش سنندجی؛ زبانشناسی تاریخی؛ واجشناسی | ||
| مراجع | ||
|
ابوالقاسمی، محسن (1398). تاریخ زبان فارسی. سمت.
اسدی طوسی، حکیم ابونصر علی بن احمد (1354). گرشاسبنامه. به اهتمام حبیب یغمایی. چاپ دوم. کتابخانة طهوری.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. سخن.
بارتولومه، کریستین (1384). تاریخچۀ واجهای ایرانی. مترجم: واهه دومانیان. پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.
بلو، جویس (1393). کردی. در راهنمای زبانهای ایرانی (ویراستار: رودریگر اشمیت؛ مترجمها: آرمان بختیاری، عسکر بهرامی، حسن رضائی باغبیدی و نگین صالحینیا؛ جلد دوم، صص 541-554). ققنوس.
ثمره، یدالله (1364). آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا. مرکز نشر دانشگاهی.
حسندوست، محمد (1389). فرهنگ تطبیقی-موضوعی زبانها و گویشهای ایرانی نو. فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
حسندوست، محمد (1399). فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی. ماهریس.
خداوردی، فهیمه؛ مدرسیقوامی، گلناز (1396). کشش جبرانی همخوان در زبان فارسی. زبان و زبانشناسی، 13(26)، 19-40.
رخزادی، علی (1379). آواشناسی و دستور زبان کُردی. ترفند.
شرفکندی، عبدالرحمن (١369). ههنبانه بورینه، فرهنگ کردی-فارسی. سروش.
صادقی، علیاشرف (1392). تشدید در زبان فارسی. ویژهنامة فرهنگستان (فرهنگنویسی)، (5 و 6)، 3-43.
صادقی، وحید (1389). آواشناسی و واجشناسی همخوانهای چاکنایی. نشریة پژوهشهای زبانشناسی، 2(1)، 49-62.
صادقی، وحید (1390). کشش جبرانی در زبان فارسی: یک آزمایش ادراکی. پژوهشهای زبانی، 2(2)، 77-94.
عطایی، الهه؛ علینژاد، بتول (1392). بررسی فرایند قلب و اصل مرز اجباری در زبان فارسی براساس واجشناسی غیرخطی. مجلة پژوهشهای زبانشناسی، 5(9)، 17-36.
علینژاد، بتول؛ زاهدی، محمدصدیق (1388). تحلیل مورایی کشش جبرانی واکه در گویش کردی سورانی. نشریة پژوهشهای زبانشناسی، 1(1)، 27-46.
کاوه، مصطفی (1384). زبانشناسی و دستور زبان کردی لهجة سقزی. احسان.
کردزعفرانلوکامبوزیا، عالیه؛ هادیان، بهرام (1388). طبقات طبیعی در واکههای زبان فارسی. پژوهش زبان و ادبیات فارسی، 7(15)، 117-144.
کلانی، صمد (1402). تدوین طرح دستور زبان گویش سنندجی برپایة دستور تاریخی زبان فارسی. پایاننامة کارشناسیارشد زبانهای باستانی ایران، دانشگاه شهید بهشتی.
کلباسی، ایران (1369). گویش کردی مهابادی. مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
محمدی، آزاد؛ بیجنخان، محمود (1403). کشش جبرانی در زبان کردی مرکزی: فرایندی تیره در چارچوب بهینگی متوالی. زبان پژوهی، 16(52)، 247-281.
مفتیزاده، محمدصدیق (1399). دستور زبان کردی (کردی میانی/سورانی). دانشگاه کردستان.
منصوری، یدالله (1396-1400). فرهنگ زبان پهلوی (پهلوی-فارسی-انگلیسی). جلد 1-5. دانشگاه شهید بهشتی.
مهدوی، فرشته؛ علینژاد، بتول؛ رفیعی، عادل (1399). نگاهی تازه به فرایند کشش جبرانی در زبان فارسی. زبانشناسی و گویشهای خراسان، 12(3)، 111-136. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 272 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 99 |
||