آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 444 |
| تعداد مقالات | 3,514 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,828,538 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,534,593 |
معنیشناسی شناختی حرف اضافه «نه» در کُردی گورانی با تأکید بر شاهنامه الماسخان کندولهای | ||
| مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران | ||
| مقاله 5، دوره 14، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 73-92 اصل مقاله (1.54 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2025.11269.1802 | ||
| نویسندگان | ||
| سمیه فلاحی1؛ محمدتقی جهانی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علومانسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران | ||
| 2استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علومانسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران | ||
| چکیده | ||
| حرف اضافة «نه» یکی از حروف اضافة پرکاربرد در متون ادبی گورانی است که در هیچیک از گویشهای رایج کُردی و دیگر زبانهای ایرانی کاربرد ندارد. این حرف اضافه که ویژة آثار مکتوب کُردی گورانی است، نسبتبه دیگر حروف اضافۀ این زبان، گسترۀ معنایی وسیعتری دارد. در پژوهشی توصیفی-تحلیلیِ حاضر، کاربرد حرف اضافه «نه» در کُردی گورانی با هدفِ نشاندادن ساختار شعاعی شبکۀ معنایی آن، براساس الگوی چندمعناییِ سامانمند تایلر و ایوانز (2003) بررسی شد. برای دستیابی به این هدف، با بررسی مواردِ کاربرد حرف اضافة «نه» در ابیاتِ داستان «بیژن و منیژه» از شاهنامة کُردی الماسخان و تطبیقِ آن با انواعِ حرف اضافه در کتابهای دستور زبان کُردی، به تحلیل شناختی این حرف اضافه پرداخته شد. براساس یافتههای پژوهش، حرف اضافة «نه» یکی از حروف اضافۀ مکانی است که معانی مختلف آن در ابیاتِ موردبررسی، شبکۀ معنایی منسجم و نظاممند دارد. معانی حرف اضافة «نه» در شاهنامۀ الماسخان، براساس تحلیل شبکۀ معنایی شعاعی به پنج خوشة معنایی اصلی مکانی شاملِ «ظرفیت»، «اتصال و الصاق»، «ابتدا و منشأ»، «استعلاء» و «مجاوزت» دستهبندی میشوند؛ این خوشهها همه از مفهومی کانونی منشعب میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حرف اضافة نه؛ کُردی گورانی؛ شاهنامة کردی؛ معناشناسی شناختی؛ شبکۀ معنایی شعاعی | ||
| مراجع | ||
|
افشار، طاهره؛ مظاهری، طیبه؛ ثباتی، الهام (1402). بررسی چندمعنایی حروف اضافة زمانی برپایة معناشناسی شناختی در زبان کُردی ایلامی. پژوهشهای زبانشناسی: نظریه و کاربرد، 2(2)، 227-252.
انوری، حسن؛ احمدی گیوی، حسن (1368). دستور زبان فارسی 2. تهران: انتشارات فاطمی.
ئیلخانیزاده، مستهفا (1394). پۆختهیک لهبارەی ڕێزمان و زمانهوانیی کوردی. سنه: ناشر مۆئهلف.
بامشادی، پارسا؛ بامشادی جواد؛ انصاریان، شادی (1395). بررسی معنایی سه حرف اضافةwæl ، tɑ و ærɑ در کُردی گورانی از دیدگاه شناختی. دوماهنامۀ جستارهای زبانی، 7(4)، 59-80.
بلو، ژویس؛ باراک، ویسی (1387). دستور زبان کُردی (کُرمانجی). ترجمة علی بلخکانلو. تهران: ناشر مؤلف.
چمنآرا، بهروز (1390). درآمدی بر ادب حماسی و پهلوانی کُردی باتکیهبر شاهنامۀ کُردی. جستارهای ادبی، 44(1)، 119-149.
خطیب رهبر، خلیل (1367). دستور زبان فارسی: کتاب حروف اضافه و ربط. تهران: سعدی.
راسخمهند، محمد (1389). بررسی معانی حروف اضافة مکانیِ فرهنگ سخن براساس معنیشناسی شناختی. ادبپژوهی، 4(14)، 49-66.
رحیمی، فاتح (1389). دستور زبان کُردی «هورامی». چاپ دوم. سنندج: ناشر مؤلف.
رُخزادی، علی (1379). آواشناسی و دستور زبان کُردی. تهران: ترفند.
رضایی، حدائق؛ مختاری، شهره؛ کرمانی، معصومه (1392). بررسی شناختی مقولة «بر» در گلستان سعدی، پژوهشهای زبانشناسی تطبیقی، 3(6)، 7-19.
رضویان، حسین؛ خانزاده، معصومه (1393). چندمعنایی حرف اضافة «به» در زبان فارسی با رویکرد معنیشناسی شناختی. مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران، 2(7)،57–79.
سجادی، مهدی (1399). گورانی، هورامی و کُردی: یک بررسی زبانشناختی در پاسخ به چمنآرا (1390) و بامشادی و همکاران (1399، 1394، 1395، 1396). جستارهای زبانی، 11(4)، 326-361.
صفوی، کورش (1387). درآمدی بر معنیشناسی. تهران: انتشارات سورۀ مهر.
عبدالکریمی، سپیده (1393). فرهنگ توصیفی زبانشناسی شناختی. تهران: علمی.
علینژاد، مریم؛ آرینپور، مهلا (1398). رویکرد معناشناسی شناختی به حرف اضافۀ «به» با تأکید بر شاهنامۀ فردوسی. زبانشناخت، 10(1)، 63-79.
قریب، عبدالعظیم؛ همایی، جلال؛ یاسمی، رشید؛ بهار، ملک الشعرای؛ فروازانفر، بدیع الزمان (1401). دستور زبان فارسی (پنج استاد). چاپ یازدهم. تهران: ناهید.
کریمپور، کریم (1373). دستور زبان کُردی کرمانشاهی کلهر. کرمانشاه: چاپ شرافت وزیری.
کندولهای، الماسخان (1396). شانامه کوردی. گردآوری و بازنویسی: فرهاد عزتیزاده. چاپ اول. کرمانشاه: نشر دیباچه.
گلفام، ارسلان؛ یوسفیراد، فاطمه (1388). رویکرد معناشناسی شناختی به حروف اضافة مکانی زبان فارسی ازمنظر آموزشی، مطالعة موردی: حرف اضافة در. پژوهش زبانهای خارجی، 14(56)، 167-179.
مختاری، شهره؛ رضایی، حدائق (1392). بررسی شناختی شبکة معنایی حرف اضافة «با» در زبان فارسی. زبانشناسی و گویشهای خراسان، 5(9)، 73-94.
ناتل خانلری، پرویز (1374). تاریخ زبان فارسی. چاپ پنجم، جلد سوم. تهران: نشر سیمرغ.
وحیدی فردوسی، طاهره؛ علیزاده، علی؛ بادامداری، زهرا (1396). درسنامۀ آموزش حروف اضافه با رویکرد معنیشناسی شناختی برای آموزش به غیرفارسیزبانان (مطالعۀ موردی: حرف اضافۀ «از»). مجلۀ زبانشناسی و گویشهای خراسان، 9(17)، 175-202. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 308 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 62 |
||