آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,740 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,426,627 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,545,291 |
نگاهی مقابله‌ای و مقایسه‌ای به پسوندهای مکان‌ساز فارسی و ترکی آذری: رویکرد صرف شناختی | ||
| مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران | ||
| مقاله 1، دوره 14، شماره 3، مهر 1405، صفحه 1-17 اصل مقاله (1.47 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2025.11418.1806 | ||
| نویسندگان | ||
| شیوا احمدی1؛ ابراهیم رضاپور* 2 | ||
| 1مدرس مدعو، گروه زبان‌شناسی و آزفا، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه زبان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اشتقاق و ترکیب از فرایندهای زایای واژه‌سازی در زبان فارسی هستند که برای ساخت واژه‌هایی با مفاهیم گوناگون به کار می‌روند. این فرایندهای واژه‌سازی به بازنمایی مفاهیمی جدید می‌انجامند که گویشوران زبان در موقعیت‌های گوناگون از آن‌ها استفاده می‌کنند. دراین‌بین، در زبان فارسی، برای بازنمایی مفهوم مکان از پسوندهای متنوعی استفاده می‌شود که هریک دامنة معنایی و کارکرد متفاوتی دارند؛ به‌بیان دیگر، این پسوندها ازنظر معنایی کاملاً مترادف نیستند. اما در زبان ترکی علاوه‌بر پسوندها و اشتقاق، فرایند ترکیب در ساخت واژه‌های مکان‌ساز نقشی اساسی دارد. پژوهش حاضر با هدفِ مقایسة تطبیقیِ پسوندهای مکان‌ساز در دو زبان فارسی و ترکی آذری و در چارچوب رویکردی توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از مفاهیم «مقوله‌بندی»، «حوزه‌بندی» و «مفهوم‌سازی» در حوزة صرف شناختی تلاش می‌شود به این پرسش‌ها پاسخ داده شود: معادل‌های ساخت‌واژیِ پسوندهای مکان‌سازِ فارسی در ترکی آذری کدام‌اند؟ آیا تناظر یک‌به‌یک میان فضاهای معنایی مکان و صورت واژه‌ها در این دو زبان برقرار است؟ ازمنظر ساختِ واژه و مفاهیم مکانی، چه تفاوت‌هایی میان این دو زبان وجود دارد؟ داده‌های پژوهش به‌صورت کتابخانه‌ای از منابعی مانند فرهنگ واژگان ترکی در زبان و ادبیات فارسی (عادل ارشادیفرد، 1379) و فرهنگ لغات فارسی-ترکی شاهمرسی (1388) گردآوری شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که اگرچه در زبان ترکی آذری پسوندهایی معادلِ پسوندهای مکان‌ساز فارسی وجود دارد، در برخی موارد، اسم‌های مکانی که در فارسی با پسوند ساخته می‌شوند، در زبان ترکی به‌صورت اسم ساده بازنمایی می‌شوند. همچنین مشخص شد که برخی پسوندهای ترکی آذری بسامد بالا دارند و چندمعنایی هستند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پسوند مکان‌ساز؛ صرف شناختی؛ مقوله‌بندی؛ حوزه‌بندی؛ مفهوم‌سازی | ||
| مراجع | ||
|
ارشادیفرد، عادل (1379). فرهنگ واژگان ترکی در زبان و ادبیات فارسی. اردبیل: انتشارات باغ اندیشه.
بامشادی، پارسا؛ داوری اردکانی، نگار (1397)، رویکردی ساختی-شناختی به پسوند «-گار» در زبان فارسی. پژوهش‌های زبانی، 9(2)، 45-66.
بزرگمهر، پگاه (1394)، تأثیر لهجۀ زبان مادری بر یادگیری زبان دوم. کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، 1-6.
دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامۀ دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
زارع شاهمرسی، پرویز (1388). فرهنگ فارسی-ترکی شاهمرسی. تبریز: انتشارات اختر.
صادقی، علی‌اشرف (1371). شیوه‌ها و امکانات واژه‌سازی در فارسی معاصر (5). نشر دانش، (70)، 39-45.
عباسی، زهرا (1396). واژه‌های غیربسیط فارسی در صرف واژگانی و صرف ساختی. جستارهای زبانی، 8(3)، 67-93.
عمید، حسن (1342). فرهنگ فارسی عمید. تهران: انتشارات امیرکبیر.
فرشیدورد، خسرو (1388). دستور مختصر امروز برپایۀ زبان‌شناسی جدید. تهران: انتشارات سخن.
کربلایی صادق، مهناز؛ گلفام، ارسلان (1395). نگاهی بر واژه‌های مرکب و مشتق مکان‌ساز در فارسی: رویکرد صرف شناختی. جستارهای زبانی، 7(3)، 107-127. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 447 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 150 |
||