| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,660,935 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,014 |
بهرهوری مصرف آب و انرژی در سامانه آبیاری بارانی کلاسیک ثابت برای محصول گندم (مطالعه موردی: دشت قروه) | ||
| فناوری های پیشرفته در بهره وری آب | ||
| مقاله 3، دوره 6، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 44-64 اصل مقاله (947.53 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/atwe.2025.12116.1165 | ||
| نویسندگان | ||
| ثنا رحمتی1؛ پیمان طهماسبی2؛ بختیار کریمی* 3 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| 2گروه علوم و مهندسی آب، کشاوری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران. | ||
| 3گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: این پژوهش باهدف ارزیابی و مقایسه مصرف و بهرهوری انرژی در سامانههای آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاشهای متحرک با منابع انرژی متفاوت (برق و گازوئیل) در تولید گندم آبی در دشت قروه استان کردستان انجام شد. روش پژوهش: در این پژوهش، ۱۵ مزرعه گندم آبی به مجموع مساحت 90 هکتار، از نوع رقم «پیشگام» در دشت قروه بهصورت تصادفی انتخاب و به دو گروه CE (منبع انرژی الکتریکی) و CD (منبع انرژی سوخت دیزل) تقسیم شدند. برای اندازهگیری مساحت مزارع، از دستگاه GPS استفاده گردید و حجم آب مصرفی با دبیسنج اولتراسونیک اندازهگیری شد. اطلاعات مربوط به مصرف انرژی (برق و گازوئیل)، عملکرد محصول با روش کیلگیری، و سایر دادههای کشاورزی مانند بذر مصرفی، کود، سموم و ماشینآلات از کشاورزان در قالب پرسشنامه جمعآوری شد. همچنین، در پایان فصل زراعی ۱۴۰۲–۱۴۰۳، عملکرد محاسبهشده با دادههای واقعی فروش مزرعه تطبیق داده شد. یافتهها: نتایج این تحقیق نشان داد که بیشترین میزان مصرف انرژی در نظامهای زراعی گندم در مزارع با سیستمهای CE و CD به ترتیب مربوط به مصرف الکتریسیته (برق) و سوخت گازوئیل برای تأمین آب موردنیاز کشاورزی بود. میزان کل انرژی ورودی به مزارع به ترتیب معادل 01/73173 و 83/88507 و انرژی خروجی کل به ترتیب 118815 و 118896 مگاژول در هکتار محاسبه گردید. شاخصهای بهرهوری آب برای این مزارع به ترتیب 47/1 و 31/1 کیلوگرم در مترمکعب آب مصرفی بود. نسبت انرژی در مزارع به ترتیب برابر با 66/1 و 34/1و انرژی ویژه به ترتیب 26/10 و 86/12مگاژول در هکتار محاسبه شد. علاوه بر این، بهرهوری برق مصرفی به ترتیب 01/3 و 20/2 کیلوگرم در کیلوواتساعت و بهرهوری کلی انرژی نیز به ترتیب کیلوگرم به ازای هر مگاژول انرژی 09/0 و 07/0 ورودی محاسبه شد. نتیجهگیری: میانگین کل انرژی ورودی و خروجی در مزارع CD بیشتر از CE بوده، اما شاخص بهرهوری آب در مزارع CD حدود ۱۲ درصد کمتر از گروه CE برآورد شد. همچنین انرژی ویژه در مزارع دیزلی بیشتر بود که نشاندهنده مصرف انرژی بالاتر برای تولید گندم است. در مجموع، سامانههای آبیاری برقی (CE) از نظر بهرهوری انرژی عملکرد بهتری داشتند و پیشنهاد میشود برقدار کردن چاههای دیزلی (CD) در اولویت برنامههای کشاورزی کشور قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| انرژی ورودی؛ کارایی انرژی؛ بهرهوری برق؛ بهرهوری آب؛ قروه | ||
| مراجع | ||
|
اسلامی، زینب.، جنترستمی، سمیه.، اشرف زاده.، افشین.، و پورمحمد، یاور. (1399) تأثیر رویکرد پیوندی آب، انرژی و غذا در مدیریت یکپارچه منابع آب شبکه آبیاری و زهکشی سفیدرود. نشریه آب و خاک، 34(1)، 25-11. https://doi.org/10.22067/jswv34i1.81897
تقی نژاد، جبرائیل.، و واحدی، عادل. (1400). مدل سازی الگوی مصرف انرژی و تحلیل حساسیت نهاده ها در تولید گندم آبی، مطالعه موردی: استان اردبیل. مجله مکانیزاسیون کشاورزی. 6(4)، 19-11. https://doi.org/ 10.22034/jam.2022.14202
جوزی.، مهدی، ابراهیمی پاک.، و نیازعلی، تافته.، آرش. (1404). تعیین بهرهوری فیزیکی آب مصرفی گندم در اقلیمهای مختلف استان کرمانشاه. مجله مدلسازی و مدیریت آب و خاک، 5(1)، 178-159. https://doi.org/10.22098/mmws.2024.14879.1445
دین محمدی، مصطفی.، و عباسی، رویا. (1402). اندازه گیری آب مجازی و مقایسه بهرهوری فنی با بهرهوری بازاری آب مجازی در بخش کشاورزی مطالعه موردی محصولات آبی منتخب استان کردستان. مجله تحقیقات منابع آب ایران، 19(4). 125-110. https://doi.org/10.22034/iwrr.2023.177609
سالمی، حمیدرضا.، و رضوانی، سید معینالدین. (1395). ارزیابی سیستم آبیاری بارانی در شرایط زارعین (استان اصفهان و همدان). مجله پژوهشهای حفاظت آب و خاک، 3(23)، 350-345. https://dx.doi.org/10.22069/jwfst.2016.3204
سلیمی سبحان، محمدرضا.، عینالی، جمشید.، جوان، فرهاد.، و هاشمی، معصومه. (1397). مکان یابی سکونتگاه های روستایی جدید با ملاحظات پدافند غیرعامل (موردمطالعه: شهرستان قروه). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 6(23 )، 158-135. https://sid.ir/paper/379102/fa
شیخزینالدین، آذر.، و دهقانپور، حامد. (1401). بررسی اقتصادی نقش تغییر نظام آبیاری در بهرهوری آب شبکه آبیاری و زهکشی دروزن. مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، 30(3)، 286-267. https://doi. rg/10.30490/aead.2023.354981.1353
ضیایی، سید مسعود.، حسین پناهی، فرزاد.، ولی زاده، جعفر.، و برآبادی، سید ابوالقاسم. (1392). مقایسة کارآمدی تولید گندم و جو به لحاظ مصرف انرژی و بهرهوری آن در استان سیستان و بلوچستان. پژوهشهای زراعی ایران. 11(2)، 336-327. https://doi.org/10.22067/gsc v11i2.26148
طهماسبی، پیمان.، و زارع ابیانه.، حمید. (1404). مقایسه بهرهوری انرژی در سامانههای آبیاری سطحی و بارانی در کشت گندم و یونجه (مطالعه موردی: پایاب سد مخزنی سورال، استان کردستان). فناوریهای پیشرفته در بهرهوری آب، 5(2)، 93-72. https://doi.org/10.22126/atwe.2025.11936.1160
طهماسبی، پیمان. (1403). اصول مدیریت منابع آب. انتشارات قلم محقق، اردبیل، ایران. https://civilica.com/p/502914
طهماسبی، پیمان.، دالوند.، فاطمه.، حسینی، سید ابولفضل.، کریمی، بختیار.، و قدرشناس، هیرش. (1403). بررسی مقایسهای کارایی انرژی دو سامانه آبیاری بارانی در کشت گندم (مطالعه موردی: دشتهای دهگلان، استان کردستان). مجله آب و خاک، 38(6) 697-683. https://doi.org/10.22067/jsw.2025.90134.1439
طهماسبی، پیمان.، مقدمنیا، آرمان.، گلمحمدی قانع، پگاه.، فتحی، آرام.، کریمی، بختیار.، و قدرشناس، هیرش. (1404). ارزیابی کارایی انرژی مصرفی مزارع سیبزمینی و گندم تحت سامانه آبیاری بارانی (مطالعه موردی: پایاب سد مخزنی سورال، استان کردستان)، نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران، 15(3)، 19-37. https://doi.org/10.22125/iwe.2025.501965.1852
عاشوری، وحید.، هاشمیگرم دره، سید ابراهیم.، هاشمی شاهدانی، سید مهدی.، و روزبهانی، عباس. (1402). بررسی میزان مصرف آب و انرژی در سطح مزارع شبکه آبیاری قزوین. نشریه مدیریت آب و آبیاری. 13(2)، 310-295. https://doi.org/10.22059/jwim.2022.323089.869
علی آبادی، حسن، علیزاده، امین، و عرفانی، عاطفه. (1394). بهرهوری مصرف آب و انرژی در سامانه های مختلف آبیاری (مطالعه موردی ذرت بذری در کشت و صنعت جوین) در استان خراسان رضوی. مجله آبیاری و زهکشی ایران، 9(4)، 582-571. https://sid.ir/paper/131560/fa
عموئی بیجائیه، صادق.، خالدیان، محمدرضا.، و صورتی زنجانی، رضا. (1402). بهبود بهرهوری آب و انرژی با کاربرد سامانه هوشمند آبیاری بارانی توتستان. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 17(2)، 375-385. https://idj. aid.ir/article_170371.html
غلامی، زینب.، ابراهیمیان، حامد.، و نوری، حمیده. (1394). بررسی بهرهوری انرژی آب و بهرهوری اقتصادی انرژی در سامانه های آبیاری بارانی و سطحی در شرایط بهره برداری از آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت قزوین). مجله تحقیقات مهندسی کشاورزی، 16(3)، 44-31. https://sid.ir/paper/28231/fa
قاسمی مبتکر، حسن. (1398). بررسی روند مصرف انرژی در دو سامانه آبیاری غرقابی و تحتفشار: مطالعه موردی یک مزرعه صد هکتاری در همدان. مجله مهندسی بیوسیستم ایران، 50(4)، 809-801. https://doi.org/10.22059/ijbse.2019.281690.665189
قدمی فیروزآبادی، علی.، و اکبری، مهدی. (1402). تاثیر آبیاری قطرهای نواری (تیپ) بر میزان عملکرد و بهرهوری آب محصول گندم و شوری خاک در شرایط زارعین (مطالعه موردی: استان همدان). نشریه آبیاری و زهکشی ایران، 17(5)، 842-831. https://idj. aid.ir/article_182244.html
قدمی فیروزآبادی، علی.، دهقانی سانیج، حسین.، خوشروش، مجتبی.، و سیدان.، سید محسن . (1394). بررسی راندمان انرژی و مصرف آب در ایستگاههای پمپاژ گازوئیلی. پژوهش آب در کشاورزی، 29(3)، 377-367. https://doi.org/10.22092/jwra.2015.103060
لونی، ریحانه.، و شریف زاده، مهدی. (1401). مروری بر مطالعات همبست آب، انرژی و غذا در ایران: ضرورت، چالش ها و راهکارهای پیشنهادی. نشریه پایداری، توسعه و محیط زیست، 3(11)، 49-29. https://www.magiran.com/p2515271
مفاخری، صلاح.، ویسی، هادی، خوشبخت، کورس.، و نظری، رضا. (1400). ارزیابی پایداری پیوند سیستمهای آب - انرژیغذا در محصولهای کشاورزی (مطالعه مردی: شهرستان دهگلان). علوم محیطی، 19(4)، 306-278. https://doi.org/10.52547/ envs.2021.222630.1078
ناصری، ابوالفضل.، و نیکان فر، رامین. (1398). آینده پژوهی بهرهوری انرژی در تولید گندم آبی در حاشیه شرقی دریاچه ارومیه. مجله علوم محیطی، 17(2 )، 101-80. https://sid.ir/paper/117661/fa
ناصری، ابولفضل.، و نیکانفر، رامین. (1398). آینده پژوهش بهرهوری انرژی گندم آبی در تولید حاشیه شرقی ارومیه. فصلنامه علوم و محیطی، 17(2)، 81-102. https://envs.sbu.ac.ir/article_98063.html
نیازمند، رویا.، مقدم نیا، آرمان.، طهماسبی، پیمان.، نیک مهر، سامان.، و معروف پور، عیسی. (1402). بهرهوری مصرف آب و انرژی محصول سیبزمینی در سامانههای آبیاری بارانی (مطالعه موردی: دشت دهگلان استان کردستان). فناوری های پیشرفته در بهرهوری آب. 3(4)، 116-137. https://doi.org/10.22126/atwe.2024.10298.1106
وزارت جهاد کشاورزی، (1402). آمارنامه کشاورزی سال 1401 محصولات زراعی (جلد اول). انشارات معاونت برنامهریزی و اقتصادی، مرکز آمار، فناوری و اطلاعات و ارتباطات، تهران، ایران. https://agrodl.ir/statistics
یوسفی،محمد.، و مهدوی دامغانی، ع. (1392). بررسی بهرهوری مصرف آب و انرژی در بوم نظامهای فاریاب استان کرمانشاه. بوم شناسی کشاورزی. 5(2)، 113-121. https://doi.org/10.22067/jag.v5i2.24462 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 333 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 30 |
||