آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,715 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,584,588 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,320,409 |
تعامل ایدئولوژی و زبان در متون یارسان: مطالعه جامعه‌شناختی «پاکی ظاهری-جسمانی از نجاسات» | ||
| مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران | ||
| مقاله 2، دوره 14، شماره 3، مهر 1405، صفحه 37-57 اصل مقاله (1.63 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2025.12143.1833 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم جعفری1؛ محمدابراهیم مالمیر* 2؛ مجتبی بیگلری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه الهیات، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل نقش مفهوم «پاکی ظاهری جسمانی از نجاسات» در متون آیینی یارسان (اهل حق) و بازتاب آن در ایدئولوژی، فرهنگ و ساختارهای اجتماعی مردم یارسان، ازمنظر جامعه‌شناسی زبان صورت گرفته است. مسئلة اصلی پژوهش، بررسی تعامل پویای زبان و جامعه در شکل‌دهی به ایدئولوژی دینی، هویت قومی، سلسله‌مراتب قدرت مذهبی و هنجارهای اجتماعی است. روش پژوهش به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای (متون سرّی یارسان) و تحلیل محتوای جامعه‌شناختی انجام شده است. براساس یافته‌های پژوهش، «پاکی» به‌مثابة سازه‌ای چندبُعدی (ظاهری، باطنی، اخلاقی و اعتقادی) با سازوکارهای زبانی مانند دشواژه‌ها، کنش‌های گفتاری آیینی و روایت‌های منظوم کلامی، مشروعیت دینی-اجتماعی را تعیین و هنجارهای جمعی را تنظیم می‌کند. این متون با استانداردسازی زبان ایدئولوژیک آیینی و حذف گویش‌های غیررسمی، هم‌بستگی درون‌گروهی را تقویت و ایدئولوژی آیینی و اقتدار رهبران دینی را تثبیت می‌کنند. به‌این‌ترتیب، این مطالعه نشان می‌دهد که زبان در آیین یارسان، ابزاری کنشگر برای بازتولید هژمونی، نظارت اجتماعی و پیوند ایدئولوژی با فرهنگ و نظم اجتماعی است. در این چارچوب، گفتمان «پاکی» با بهره‌گیری از رمزگان‌های تقدیس‌یافته، زبان را به نهادی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت مذهبی، تنظیم روابط سلسله‌مراتبی و بازتاب باورهای آیینی بدل ساخته است. بنابراین، پژوهش حاضر، پیچیدگی تعامل میان زبان، ایدئولوژی و قدرت را در جوامع دینیِ بسته آشکار می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| جامعه‌شناسی زبان؛ آیین یارسان (اهل حق)؛ متون مقدّس آیینی؛ پاکی ظاهری-جسمانی؛ نجاسات | ||
| مراجع | ||
|
القرآن الکریم.
امام صادق، جعفر بن محمد (1400ق.). مصباح الشریعه. بیروت: اعلمى.
امین، حسن (1376). وحدت وجود در فلسفه و عرفان اسلامی. تهران: بعثت.
بنی‌هاشمی خمینی، سیدمحمدحسن (1381). توضیح المسائل مراجع: مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید. جلد 1. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرّسین حوزة علمیة قم.
جزیری، عبدالرحمن؛ مازح، یاسر؛ عریض، علی حسن؛ غروی، محمّد (1419ق.). الفقه علی المذاهب الاربعه و مذهب اهل البیت (ع). جلد 1. بیروت: دارالثقلین.
خان‌الماس (1352). کلام خان الماس [نسخة خطی]. گردآورنده: سیّدکاظم نیک نژاد.
خان‌الماس (1376). دیوان حضرت خان‌الماس لرستانی [نسخة خطی]. گردآورنده، مصحح و مترجم: سیّدخلیل عالی‌نژاد.
خمینی، سیّدروح‌الله (1392). تحریر الوسیله. جلد 1. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
دورة برزنجه .(1373). مترجم و شارح اختصاری: سیِدامرالله شاه‌ابراهیمی. صحنه: جمخانة شاه‌ابراهیمی.
دیوانَ گَورَه. (1382). گردآورنده: سیّدمحمّد حسینی. کرمانشاه: انتشارات باغ نی.
سرانجام آیین یارسان. (2007). به‌کوشش طیّب طاهری. سلیمانیه: انسیتو فرهنگی کرد با همکاری انتشارات آراس. چاپ اول.
سیّداکابر (سیّدخاموش) (1384). دفتر کلام سیّداکابر (سیّدخاموش) [نسخة خطی]. به‌اهتمام سیّدایمان خاموشی. صحنه.
سیّدفرضی (1377). دیوان حضرت آسیدفرضی و یارانش [نسخة خطی]. مترجم: سیّدامرالله شاه‌ابراهیمی.
الشهید الأوّل (۱۴۱۱ق.). اللمعة الدمشقیه. قم: منشورات دار الفکر.
الشهید الثانی (۱۴۱۰ق.). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیه. محقق: سیّدمحمد کلانتر. جلد 1. قم: کتابخانة الداوری.
الشهید الأوّل (۱۴۱۹ق.). ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعه. محققان و مصححان: جمعی از پژوهشگران مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام. جلد 1. قم: مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
شیخ‌امیر (1372). دیوان کلام حضرت شیخ‌امیر [نسخة خطّی]. مصحح: حسین روحتافی؛ کاتب: سیّدایاز قزوینه.
شیخ‌امیر (1379). دفتر کلام حضرت شیخ‌امیر [نسخة خطّی]. مصحح: حسین روحتافی؛ کاتب: سیّدایمان خاموشی.
صدوق، محمد بن على (1362). الخصال. جلد 2. قم: جامعة مدرّسین حوزة علمیه.
عابدین (1393). کلام عابدین. گردآورنده و مترجم: جمخانة سیّدامرالله شاه ابراهیمی. صحنه: جمخانة شاه‌ابراهیمی.
عزلتى‌خلخالى، ادهم (1381). رسائل فارسى ادهم خلخالى. مصحح: عبدالله نورانى. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى.
غدیری، عبدالله عیسی ابراهیم (1418ق.). القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیه. بیروت: دار الحجه البیضاء.
غزّالی، ابوحامد محمّد (1383). کیمیای سعادت. مصحح: حسین خدیوجم. جلد 1. تهران: شرکت انتشارات علمی.
فتوحی‌رودمعجنی، محمود (1390). سبک‌شناسی، نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها. تهران: سخن.
فرهنگ فقه. (1387). جلد 1 و 5. قم: مؤسسة دایره‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت (ع).
کلام دورة شاه‌حیاس. (1384). به‌اهتمام سیّدشمس‌الدین محمودی جیحون‌آبادی. [نسخة خطّی].
مجلسى، محمّدباقر (1403). بحار الأنوار. مصححان: جمعی از محققین. جلد 16. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مجمع الکلام (سرانجام اهل حق). (بی‌تا). جلد 1 و 2. به‌کوشش سام‌الدین تبریزیان. [نسخة خطّی].
مستملی بخاری، اسماعیل (۱۳۶۳). شرح تعرف لمذهب التصوف. مصحح: محمّد روشن. جلد 1 و 2. تهران: اساطیر.
مشکینی اردبیلی، علی (1392). مصطلحات الفقه. قم: دارالحدیث.
میبدی، رشیدالدین (1371). کشف الاسرار وعده الابرار. به‌اهتمام علی‌اصغر حکمت. جلد 3 و 8. تهران: امیرکبیر.
هجویرى، ابوالحسن على (1375). کشف المحجوب. مصحح: والنتین آلکسی‌یویچ ژوکوفسکى. تهران: طهورى. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 323 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 75 |
||