آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 444 |
| تعداد مقالات | 3,517 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,839,506 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,556,067 |
دگردیسی معنایی واژۀ رعنا | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دورۀ عراقی | ||
| مقاله 3، دوره 7، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 77-106 اصل مقاله (961.29 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2025.11463.1318 | ||
| نویسندگان | ||
| سید عوضعلی کاظمی1؛ عباسعلی وفایی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| دگردیسی معنایی از شاخههای مهم معناشناسی درزمانی است که به بررسی تحول معنا در واحدهای مختلف زبان میپردازد که از دید گویندگان عادی یک جامعۀ زبانی همواره پوشیده مانده و کمتر به آن توجه میشود؛ درحالیکه جستجوهای درزمانی از تحولات گستردۀ معنایی در سطح واژگان حکایت دارد؛ بخصوص واژگانی که از زبان دیگری وارد زبان فارسی شده و شناسنامۀ دومی گرفته است. در این بررسی تحول معنایی واژۀ رعنا، در متون بعد از سدۀ چهار تا کنون پژوهش شده است تا دریابیم که این واژه با چه سرنوشت معنایی روبرو شده است. نوشتۀ پیش رو که به روش تحلیلی-توصیفی از منابع کتابخانهای تهیه گردیده نشان میدهد که واژۀ رعنا بعد از ورود به زبان فارسی دچار توسیع و ترفیع معنایی شده و مفاهیم اولیۀ آن همانند احمق و گول را از دست داده است. بعد از چند سده کاربرد در زبان فارسی در جغرافیای ایران کهن، بار معانی مثبت به خود گرفته در معانی زیبا، قد بلند، خوش سیما و معشوقۀ دلفریب به کار میرود، وجه مشترک تمام ترکیبها مفهوم زیبایی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معنی شناسی؛ تحول معنایی؛ رعنا؛ زبان فارسی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن منور، محمد (1376). اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید. با مقدمه علی اصغر حلبی. تهران: صفی علیشاه.
اعتصامی، پروین (1375). دیوان. به کوشش ارسلان فصیحی. تهران: ققنوس.
امینی، ادریس و شهریار نیازی(1394). ماهیت و پیامدهای تحول معنایی واژگان عربی در زبان فارسی. فصلنامه جستارهای زبانی. شماره 3، صص 53-76.
انوری، حسن(1382). فرهنگ بزرگ سخن. جلدچهارم. چاپ دوم. تهران: سخن.
ایرج میرزا (1353). دیوان. به کوشش محمد جعفر محجوب، تهران: گلشن.
آذرنوش، آذرتاش (1394). فرهنگ معاصر عربی- فارسی. چاپ هفدهم، تهران: نشر نی.
بلخی، عمر بن محمود (1362). مقامات حمیدی. تهران: ترجمه ونشر بین الملل.
بهار، محمد تقی(1336). دیوان اشعار. جلد دوم، تهران: امیر کبیر.
بهار، محمد تقی(1387). دیوان ملک الشعرا بهار.تهران: نگاه.
بیدل دهلوی، میرزا عبدالقادر(1341). کلیات. ج1، کابل: وزارت معارف.
حافظ شیرازی، خواجه شمس الدین محمد(1383). دیوان. چاپ سی و هفتم، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: صفی علیشاه.
خاقانی شروانی (1375). دیوان خاقانی شروانی.جلد ا و 2، ویراستۀ میرجلاالدین کزازی، تهران: نشر مرکز.
خواجوی کرمانی، محمد بن علی(1374). دیوان کامل خواجوی کرمانی. به کوشش سعید قانعی، تهران: بهزاد.
دهخدا، علی اکبر( 1377). لغت نامه. جلد هشتم، چاپ دوم دورۀ جدید؛ تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
رومی، مولانا جلاالدین محمد( 1372) مجالس سبعه، تصحیح و توضیحات توفیق سبحامی، چاپ دوم، تهران، کیهان.
رومی، مولانا جلاالدین(1372). مجالس سبعه. چاپ دوم، تصحیح توفیق. هـ. سبحانی، تهران: کیهان.
زاکانی، عبید(1352). کلیات. به کوشش محمد جعفر محجوب، تهران: گلشایی.
سپهری، سهراب(1397). مجموعه آثار. به کوشش امیر قربانی، تهران: مؤلف.
سعدی، مصلح الدین(1371). بوستان. شرح اشعار وحوشی از محمدعلی ناصح، چاپ دوم، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: صفی علیشاه.
سعدی، مصلح الدین(1385). کلیات.تصحیح محمدعلی فروغی، تهران: نشر هرمس.
سعدی، مصلح بن عبدالله(1387). غزلیات. براساس نسخۀ محمدعلی فروغی، تهران: ارمغان طوبی.
سنایی، مجدود بن آدم (1382). حدیقه الحدیقه و شریعه الطریقه. تصحیح مریم حسینی، تهران: مرکز دانشگاهی.
سنایی، مجدود بن آدم(1381). دیوان حکیم سنایی غزنوی. تصحیح فروزانفر، تهران: نشر آزاد مهر.
سنایی، مجدود بن آدم(1388). دیوان سنایی غزنوی. به کوشش مدرس رضوی، تهران: انتشارات سنایی.
شبستری، شیخ محمود(1353). کنزالحقایق. بی تا.
شفیعی کدکنی، محمدرضا(1390) تازیانههای سلوک: نقد و تحلیل چند قصیده از حکیم سنایی، چاپ یازدهم، تهران، آگاه.
شمیسا، سیروس(1386). سیر غزل در شعر فارسی. تهران: نشر علم.
صایب تبریزی، محمدعلی(1384). دیوان. جلد اول، به کوشش محمد قهرمان، تهران: علمی فرهنگی.
صفوی، کورش( 1386). آشنایی با معنیشناسی. تهران: پژواک کیوان.
صفوی، کورش( 1391). نوشتههای پراکنده( دفتر اول) معنی شناسی.تهران: انتشارات علمی.
صفوی، کورش(1384). فرهنگ توصیفی معنیشناسی. تهران: فرهنگ معاصر.
عراقی، فخرالدین ابراهیم همدانی(1362). دیوان عراقی. چاپ سوم، با مقدمه سعیدنفیسی، تهران: جاویدان.
عطار نیشابوری، فریدالدین ( 1358). مختارنامه. تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: توس.
عطار نیشابوری، فریدالدین محمد (1391). تذکره الاولیا. چاپ بیست و سوم، تصحیح محمد استعلامی، تهران: زوار.
عطار نیشابوری، فریدالدین محمد بن ابراهیم(1386). مصیبت نامه. چاپ سوم، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
عطار نیشابوری، فریدالدین محمد بن ابراهیم(1388). الهی نامه. چاپ پنجم، تصحیح محمد رضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
عطار نیشابوری، فریدالدین(1353). منطق الطیر. چاپ چهارم، تصحیح جواد مشکور، تهران: .... .
عطار نیشابوری، فریدالدین(1376). دیوان عطار. چاپ دوم، تصحیح فروزانفر، تهران: نشر نخستین.
فرخی یزدی، محمد (1360). دیوان. به کوشش حسین مکی، بی جا: نبیاد نشر کتاب.
فردوسی، ابوالقاسم (1392). نامۀ باستان: ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی. جلد اول، تهران: سمت.
فردوسی، ابوالقاسم(1390). نامۀ باستان: ویرایش و گزارش شاهنامۀ فردوسی. جلد سوم، به کوشش میرجلاالدین کزاری، تهران: سمت.
فرشیدورد، خسرو (1358). عربی در فارسی. تهران: انتشارات دانشگاه.
فروزانفر، بدیع الزمان (1381). احادیث و قصص مثنوی. تنظیم حسین داودی، تهران: امیرکبیر.
فریومدی، ابن یمین( 1344). دیوان اشعار. به کوشش حسینعلی باستانی راد، تهران: کتابخانۀ سنایی.
کمال خجندی، (1372). دیوان. تصحیح مقابله احمد کرمی، تهران: سلسله نشریات ما.
گندمکار، راحله(1399). فرهنگ توصیفی معنیشناسی. تهران: علمی.
محتشم کاشانی، کماالدین(1344). دیوان. به کوشش مهرعلی گرگانی، تهران: کتابفروشی محمودی.
مسعود سعد(1339). دیوان مسعود سعد سلمان. تصحیح رشید یاسمی، تهران: پرویز.
مسعود سعد، (1364). دیوان مسعود سعد. ج دوم، تصحیح مهدی نوریان، کمال.
معلوف، لویس(1366). منجد الطلاب: فرهنگ جدید عربی – فارسی. چاپ پنجم، ترجمۀ محمد بندر ریگی، تهران: انتشارات اسلامی.
مولوی، مولانا جلاالدین محمد(1336). مثنوی معنوی.براساس نسخۀ نیکلسون، تهران: امیر کبیر.
مولوی، مولانا جلاالدین محمد(1372) مجالس سبعه، تصحیح و توضیحات از: توفیق، هـ. سبحانی، تهران، کیهان.
مولوی، مولانا جلاالدین محمد(1375).کلیات دیوان شمس تبریزی. تصحیح فروزانفر، تهران: راد.
ناصر خسرو، (1357). دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی. جلد اول، به تصحیح مهدی محقق و مجتبی مینوی، تهران: سهامی عام.
نصرالله منشی(1392). ترجمۀ کلیله و دمنه. چاپ دوم، تصحیح مجتبی مینوی، تهران: نشر ثالث.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف( 1389). مخزن الاسرار. تصحیح بهروز ثروتیان، تهران: امیر کبیر.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف( 1389). هفت پیکر. تصحیح بهروز ثروتیان، تهران: امیر کبیر.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف(1335). کلیات دیوان حکیم نظامی گنجهای. تصحیح وحید دستگردی، تهران: امیر کبیر.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف(1378). خسرو شیرین. به کوشش سعید حمیدیان، تهران: قطره.
وراوینی، سعدالدین(1389). مرزبان نامه. چاپ پانزدهم، به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: صفی علیشاه.
وفایی، عباسعلی(1388). تحول ساختی و معنایی نفر. پژوهشنامۀ زبان و ادب فارسی، سال سوم، شماره دوم، پیاپی 10، صص 75-90. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 318 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 81 |
||