آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 457 |
| تعداد مقالات | 3,578 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,383,421 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,887,937 |
بررسی اندیشههای اشراقی در تأویلاتِ «روزبهانِ بقلی» از سیمای «حلّاج» (براساس کتاب شرح شطحیات) | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دوره عراقی | ||
| مقاله 1، دوره 7، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 1-24 اصل مقاله (571 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2025.11684.1334 | ||
| نویسندگان | ||
| هاشم الهیاری1؛ محمد طاهری* 2؛ مجید منصوری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه اراک، ایران. | ||
| چکیده | ||
| «روزبهان بقلی شیرازی» در نیمۀ قرن ششم هجری در کتاب شرح شطحیات، سیمایی از «حلّاج» ارائه میدهد که مولفههای متعددی از اندیشههای «اشراقی» در خود نهفتهدارد. شیخ شطّاح در واکاوی اندیشهها و شطحیاتِ حلّاج، مبانی چون وحدتِ وجود، اصالت شهود، پایبندی به حکمتهای کهن و رازآمیزِ باستان، مسئلۀ عشق الهی و مراتبِ نور را معیار خود قرارمیدهد و برخلاف برخی ملاحظات یا پیشفرضهای منفی و رایج در میان بزرگان صوفیه در آن عصر، به تأویل و ستایشِ عمیق از حلّاج و آراء او میپردازد. اندیشههای اشراقی در حالی در شرح شطحیات نمایان است که روزبهان معاصرِ پایهگذار حکمت اشراق، یعنی «سهروردیِ مقتول» است حال آنکه گزارشی از مراوده میان این دو وجود ندارد از سویی نیز در تبارشناسیِ حکمت اشراق، معمولاً اشارهای به نام و آثار روزبهان نمیشود. برهمین اساس در این تحقیق ضمن بررسی مولفههایی که میتوان آنها را تبلورِ اندیشههای اشراقی در تأویلات روزبهان از شطحیات حلّاج برشمرد، نشان دادهشده که اندیشههای اشراقی پیش از مدوّن شدن توسط سهروردی به اشکال مختلف در میان ایرانیان حضور و تأثیر داشته ذیلِ این بررسی، «تصوّف عاشقانۀ روزبهان» یکی از جلوههای متأثّر از آن است. جلوهای که بیش از همه در چهرهای که روزبهان از حلّاج و آراء او ترسیم میکند، ظهوریافتهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روزبهان؛ حلّاج؛ سهروردی؛ اشراق؛ شطحیات | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی دینانی، غلامحسین(1389). شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی، چاپ سوم، تهران: حکمت.
استیس، والتر ترنس(1361). عرفان و فلسفه. ترجمۀ بهاءالدین خرمشاهی، چاپ دوم، تهران: سروش.
افلاطون(1353) .جمهوری.ترجمه: محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، چاپ اول، تهران: ابنسینا.
انصاری، خواجهعبدالله(1362) . طبقات الصوفیه. به تصحیح حسین آهی، تهران: فروغ.
بقلیشیرازی، شیخ روزبهان(1394). شرح شطحیات. به تصحیح و مقدمۀ: هانری کربن، تهران: طهوری.
چیتیک، ویلیام(1393). ابنعربی وارث انبیاء. ترجمۀ هوشمند دهقان، چاپ اول، تهران: پیام امروز.
حلبی، علی اصغر(1383). جلوههای عرفان چهرههای عارفان. چاپ اول، تهران: نشر قطره.
زرینکوب، عبدالحسین(1348) .کارنامۀ اسلام. چاپ اول، تهران: شرکت سهامی.
زنجانی، ابوعبدالله(1393). تاریخ نظریۀ وحدت وجود.چاپ اول، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
داودی مقدم، فریده؛ اسحاقی، زهرا(1400). بازنمایی بنمایۀ آیینه در غزلیات حافظ، پژوهشنامه متون ادبی دورۀ عراقی، 2(4)، 1-15
سجادی، سید جعفر(1362). فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. چاپ سوم، تهران: طهوری.
سهروردی، شهابالدین یحیی(1373). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. جلد یک، مشتمل بر: الهیات کتاب التلویحات، کتاب المقاومات و کتاب المشارع و المطارحات، به تصحیح و مقدمه: هانری کربن. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
سهروردی، شهابالدین یحیی (1373). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. جلد دو، مشتمل بر: حکمهالاشراق، رساله فی اعتقاد الحکماء، قصه الغربه الغربیه. به تصحیح و مقدمه: هانری کربن. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
سهروردی، شهابالدین یحیی (1373) .مجموعه مصنفات شیخ اشراق. جلد سه، مشتمل بر: مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق، به تصحیح و تحشیه و مقدمۀ سید حسین نصر با مقدمه و تحلیل فرانسوی: هانری کربن. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
سهروردی، شهابالدین یحیی (1380). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. جلد چهار، مشتمل بر: الالواح العمادیه، کلمهالتصوف، اللمحات، به تصحیح و تحشیه و مقدمۀ نجفقلی حبیبی، چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
شووان، فریتیوف(1363) .حکمت خالده. ترجمه هادی شریفی، نشریه معارف، شماره 1: صص: 108-101
شهرزوری،شمسالدینمحمدبنمحمود(1365).نزههالارواح و روضهالافراح. ترجمۀ مقصودعلی تبریزی، به کوشش محمدتقی دانشپژوه و محمد سرور مولائی، چاپ اول، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
شیمل، آنه ماری(1394). ابعاد عرفانی اسلام . ترجمه و توضیحات: عبدالرحیم گواهی، چاپ هفتم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
عسقلانی، ابنحجر(1996). نخبه الافکر فی مصطلح أهل الأثر. محقق: عبدالکریم بن عبدالله الخضیر، ریاض: دارالمسلم للنشر و التوزیع.
غنی، قاسم(1393). تاریخ تصوف در اسلام . چاپ دوازدهم، تهران: زوار.
فرک، تیموتی و گندی، پیتر(1389). هرمتیکا. گزیدهای از متون هرمسی، ترجمه فریدالدین رادمهر، چاپ دوم تهران: مرکز.
کاکایی، قاسم(1393) . وحدت وجود به روایت ابنعربی و مایستر اکهارت. چاپ ششم، تهران: هرمس
کربن، هانری(1400). چشماندازهای معنوی و فلسفیِ اسلام ایرانی. جلد سوم، خاصِان عشق، تشیع و تصوّف. چاپ سوم. تهران: سوفیا.
کربن، هانری (1399). تاریخ فلسفه اسلامی. ترجمۀ سیدجوادطباطبایی، ویراست دوم، تهران: مینوی خرد.
مشهدی، محمدامیر؛ مرادیان،صغری؛ مشهدی، هما.(1403). بررسی روان شناختی حجابهای کمال انسان از دید مولوی(با تکیه بر دفترسوّم مثنوی). پژوهشنامۀ متون ادبی دورۀ عراقی، 5(4)، 129-14910.22126/ltip.2024.10301.1235
مبارک، وحید(1401) . غزل با ردیف عشق در دیوان صائب. پژوهشنامه متون ادبی دوره عراقی، دوره سوم، شماره 2، ص: 123-128
نصر، سید حسن(1382). سه حکیم مسلمان. ترجمۀ احمد آرام، چاپ پنجم، تهران: علمی و فرهنگی.
هجویری، ابوالحسن علیبن عثمان(1401) .کشف المحجوب. تصحیح و تعلیقات: محمود عابدی، تهران: سروش.
یزدانپناه، سیدیدالله(1399) .حکمت اشراق. گزارش، شرح و سنجش دستگاه فلسفی شیخ شهابالدین سهروردی. تهران: سمت. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 532 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 192 |
||