آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 468 |
| تعداد مقالات | 3,642 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,642,330 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,053,480 |
تحلیل نشانه- معناشناسی صحرا و انگارۀ پیر فلسفی در رسالههای سهروردی | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دوره عراقی | ||
| مقاله 3، دوره 7، شماره 2، تیر 1405، صفحه 47-70 اصل مقاله (557.36 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2025.11796.1346 | ||
| نویسنده | ||
| مریم حق شناس | ||
| دانشآموختۀ دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارچی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سهروردی با بیان «قاعدۀ امکان اشرف» بر این نکته تأکید دارد که موجودِ ممکن شریف مقدم بر وجودِ ممکن اخس است؛ یعنی مدامی که انسانهای عادی در عالم حضور دارند بیشک انسان کامل نیز هست؛ بنابراین «پیر» در داستانهای رمزی او نمایندۀ عقل فعال، طباع تام یا منِ آسمانی است که همچون «انسان کامل»، سالک را از ورطۀ فراموشی و نسیان به سوی مکاشفات اشراقی سوق میدهد. در داستانهایی چون عقل سرخ، فی حالهالطفولیه، قصه غربت غربی و آواز پر جبرئیل، «صحرا» مکانی است که در آن دیدار با «پیر» رقم میخورد. «صحرا» در داستانهای مذکور به واسطۀ تجربیات شهودی که در آن به وقوع میپیوندد از ماهیت فیزیکی و عینی خود دور شده و به سمت هستی پدیداری و شناختی حرکت می کند. صحرا از یک مکان فیزیکی تبدیل به پدیداری میگردد که صیرورت یا حرکت به سوی فضاشدگی، مهمترین ویژگی آن به شمار می رود. علاوه بر این، جستار حاضر با روش توصیفی و تحلیلی و بررسی آثار مذکور، بر آن است که خصیصۀ مثالی و واسطه ای هستیِ «پیر» با قرار گرفتن در صحرا و تعامل با آن، به صحرا نیز تسری می یابد؛ به بیان دیگر، مکانی که در داستانهای مذکور با آن مواجه ایم، حالتی تعلیقی دارد که در عین حال، هم مکان است و هم فضا؛ همانطور که پیر در عین هستی مادی، مجرد از آن است، مکانِ حضور پیر ـ صحراـ نیز به تأسی از او، هر دو ویژگی مادیت و تجرد یا به زبان دیگر، مکان بودگی و فضابودگی را به صورت همزمان دارد. در حقیقت، استمرار حضورِ دو وجهیِ پیر در صحرا، موجب ارتقای آن از یک مکان کنشی به مکانی استعلایی و پدیداری میگردد و در این تلاقیِ هستی شناسانه، صحرا از یک نشانه قراردادی و همه فهم به رمزی لغزان و نامشروط تبدیل میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سهروردی؛ پیر؛ مکان؛ صحرا؛ فضا؛ مکان استعلایی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
ابراهیمی دینانی، غلامحسین(1379)، شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی، چ پنجم، تهران: حکمت
ابن عربی، محمد بن علی(1392)، فصوصالحکم، ترجمۀ محمدعلی و صمد موحد،چ ششم، تهران: کارنامه
اسماعیل پور، ابوالقاسم(1375)، اسطورۀ آفرینش در آیین مانی، تهران: فکر روز
الیاده، میرچا (1367)، افسانه و واقعیت، ترجمۀ نصرالله زنگویی، تهران: پاپیروس
باشلار،گاستون (1390)، بوطیقای فضا، ترجمۀ مریم کمالی و محمد شیربچه، تهران: روشنگران
بابکمعین،مرتضی (1398)، «تحلیل چهار نظام زبانی فضایی با تکیه بر نظامهای معنایی تعاملی اریک لاندوفسکی»، جستارهای زبانی، ش53، صص 49-72
پورنامداریان، تقی(1394)، عقل سرخ؛ شرح و تأویل داستانهای رمزی سهروردی، چ چهارم، تهران: سخن
تشکری، منوچهر و سهرابی، نسرین (1400)، «تحلیل نشانه معناشناختی «مکان نمادین» در داستان دقوقی از مثنوی»، مطالعات عرفانی، ش 33، صص 95-124
سجودی، فرزان(1390)، مکان، جنسیت و بازنمایی سینمایی؛ مجموعه مقالات نشانهشناسی فرهنگی، چ دوم، تهران: علم
سهروردی، شهابالدین یحیی (1357و 1367)، حکمة الاشراق، ترجمه و شرح سید جعفر سجادی، چ دوم و چهارم، تهران: دانشگاه تهران
سهروردی، شهابالدین یحیی (1380)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و تحشیه سید حسین نصر، ج یک و سوم، چ چهارم، تهران: پژوهشگاه
شعیری، حمیدرضا (1391)، نشانه – معناشناسی دیداری: نظریه و تحلیل گفتمان هنری، تهران: سخن
شعیری، حمیدرضا، غفاری، مرتضی و رئیسی، پویا (1400)، «تعزیۀ سیار در صحنۀ شهر؛ بررسی نشانه-معناشناختی سیالیت مکان در تعزیۀ ضیابر»، باغ نظر، ش 18(99)، صص 53-64
شمیسا، سیروس(1387)، فرهنگ اشارات ادبیات فارسی، ج دوم (س ـ ی)، چ پنجم، تهران: میترا
شوالیه، ژان و دیگران(1385)،فرهنگ نمادها(اساطیر، رویاها، رسوم، ایماء و اشاره، اشکال و قوالب، چهرهها، رنگها،ا عداد)،ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی، ج چهارم، تهران: جیجون
شهرزوری، شمسالدین محمد (1372)، شرح حکمۀالاشراق، به تصحیح حسین ضیایی تربتی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
کربن، هانری (1373)، تاریخ فلسفۀ اسلامی، ترجمۀ جواد طباطبایی، تهران: کویر
کربن، هانری (1387)، ابنسینا و تمثیل عرفانی، ترجمۀ انشاءالله رحمتی، تهران: جامی
کربن، هانری (1384)، بنمایههای آیین زرتشت در اندیشۀ سهروردی، ترجمۀ محمود بهفروزی، تهران: جامی
ملکیان، مصطفی(1387)، مشتاقی و مهجوری، چ سوم، تهران: نگاه معاصر
یونگ،کارلگوستاو(1368)، چهار صورت مثالی، ترجمۀ پروین فرامرزی، مشهد: آستان قدس رضوی
یونگ،کارلگوستاو(1393)، انسان و سمبولهایش، ترجمۀ محمود سلطانیه، چ نهم، تهران: جامی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 228 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 56 |
||