آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,740 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,426,570 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,545,289 |
مفهوم‌سازی‌های فعل «افتادن» در زبان فارسی: رویکردی شناختی | ||
| مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران | ||
| مقاله 3، دوره 14، شماره 3، مهر 1405، صفحه 81-101 اصل مقاله (1.65 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2025.12229.1837 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا حسن‌پوران1؛ شهلا شریفی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان‌شناسی، دانشکدة ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در زبان‌شناسی شناختی، مفاهیم زبانی باتکیه‌بر توانایی‌های شناختی ذهن و با مطالعة معنا در بافت زبانی و نقش تجربه در شکل‌گیری آن بررسی می‌شوند. در این رویکرد، گویشورانِ یک زبان به مفاهیمی همچون کنش‌های حرکتی، معانی خاصی نسبت می‌دهند؛ این معانی بازتاب‌دهندة نحوه تفکر و نگرش آن‌ها به آن مفهوم و شناختی است که از مسیر تجربه به دست آورده‌اند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی چندمعنایی فعل «افتادن» در زبان فارسی در چارچوب معناشناسی شناختی انجام شد تا معانی گوناگون این فعل مشخص و شبکۀ معنایی آن ترسیم شود. داده‌های پژوهش نیز با استفاده از پیکره همشهری گردآوری شدند؛ سپس براساس سه نظریه استعاره مفهومی (لیکاف و جانسون، 1980)، طرح‌واره‌های تصوری (جانسون، 1987) و چندمعنایی اصولی (تایلر و ایوانز، 2001، 2003) تحلیل شدند. نتایج پژوهش و ترسیم شبکه معنایی فعل «افتادن» نشان می‌دهد که این فعل، افزون‌‌بر معنای سرنمونی خود، دارای 15 معنای حاشیه‌ای است که هریک حاصل برجسته‌سازی بخشی از مؤلفه‌های معنایی طرح‌وارة تصوری این فعل هستند؛ پدیده‌ای که بیانگر گسترة فضای مفهومی فعل «افتادن» در ذهن گویشوران زبان فارسی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| زبان‌شناسی شناختی؛ معنی‌شناسی شناختی؛ شبکة معنایی؛ چندمعنایی؛ مفهوم‌سازی | ||
| مراجع | ||
|
اسحاقی، الهه؛ روشن، بلقیس (1402). کنکاش شناختی و پیکرهای چندمعنایی فعل حسی «بوییدن» در زبان فارسی. زبان‌شناخت، 14(2)، 1–26.
افخمی، علی؛ اصغری، سیده زهرا (1391). چگونگی اشتقاق مفاهیم غیر‌مکانی از مفهوم مکانی حرف اضافۀ «در» در حوزۀ معناشناسی شناختی و براساس نظریۀ LCCM. زبان پژوهی، 4(7)، 27-48.
بابایی فلاح، سارا (1398). چندمعنایی حروف اضافه در چهارچوب معنی‌شناسی شناختی و شیوۀ آموزش آن‌ها به فراگیران زبان فارسی به‌عنوان زبان بیگانه. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، دانشگاه شهید بهشتی. ایرانداک.
بامشادی، پارسا (۱۳۹۳). بررسی حروف اضافه در کردی گورانی در چارچوب معناشناسی شناختی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه رازی کرمانشاه. ایرانداک.
پورمحمد، مهدی؛ شمسا، روح‌الله؛ ترابی، لیلا (1398). بررسی شبکه معنایی پیشوند «فرو» از منظر معناشناسی شناختی. تازه‌های علوم شناختی، 21(2)، 61-73.
حسن‌پوران، زهرا (1401). بررسی حروف اضافه مکانی «بین، کنار، زیر، بالای، جلو و پشت» و ارائة درس‌نامة آموزشی برای غیرفارسیزبانان مقدماتی با رویکرد شناختی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، دانشگاه فردوسی مشهد. ایرانداک.
حضرتی، یوسف؛ یوسفی‌راد، فاطمه؛ روشن، بلقیس؛ احمدخانی، محمدرضا (1394). بررسی چندمعنایی در زبان ترکی آذربایجانی در چارچوب معنی‌شناسی شناختی: فعل دیداری /görmǝk/ (دیدن). پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، 5(2)، 243-269.
خانزاده، معصومه (1392). بررسی چندمعنایی برخی حروف اضافة مکانی در زبان فارسی با رویکرد معنی‌شناسی شناختی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه سمنان. ایرانداک.
راسخ‌مهند، محمد (1390). درآمدی بر زبان‌شناسی شناختی: نظریه‌ها و مفاهیم. چاپ دوم. تهران: سمت.
زاهدی، کیوان؛ محمدی زیارتی، عاطفه (1390). شبکة معنایی حرف اضافة فارسی «از» در چهارچوب معنی‌شناسی شناختی. تازه‌های علوم شناختی، 13(1)، 67-80.
سراجیان اردستانی، مهدخت (1388). بررسی معنایی حروف اضافه در فارسی در قالب نظریة معناشناسی شناختی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز.
سراجیان اردستانی، مهدخت (1389). بررسی چندمعنایی حرف اضافة «از» در قالب نظریة معنی‌شناسی شناختی. پازند، 6(22-23)، 45-63.
قادری، مهدی؛ یوسفی‌راد، فاطمه؛ افراشی، آزیتا؛ روشن، بلقیس (1398). چندمعنایی نظام‌مند در رویکرد شناختی، تحلیل چندمعنایی فعل حس دیدن در زبان فارسی. مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران، 7(4)، 72-91.
کریمی، آمنه؛ کریمی‌دوستان، غلامحسین؛ گوهری، حبیب (1400). چندمعنایی فعل‌های «xesen» «انداختن» و «kæften» «افتادن» در کردی ایلامی از منظر معناشناسی شناختی. مطالعات زبان و گویش‌های غرب ایران، 9(4)، 105-128.
کریمی‌دوستان، غلامحسین؛ روحی‌بایگی، زهرا (1395). بررسی چندمعنایی فعل سبک «زدن» از دیدگاه شناختی. جستارهای زبانی، 7(3)، 129-148.
گروه تحقیقاتی پایگاه داده. (1392). پیکرة همشهری نسخة دوم [مجموعه‌داده]. تهران: دانشگاه تهران.
گلفام، ارسلان؛ فاطمه یوسفی‌راد (1389). رویکرد معناشناسی شناختی به حروف اضافة مکانی زبان فارسی از منظر آموزشی، مطالعة موردی: حرف اضافة در. پژوهش زبان‌های خارجی، (56)، 167-179.
محمدیان، زهرا (1398). بررسی آموزش حروف اضافه به زبان‌آموزان ایرانی براساس روش پروتوتایپ در میان زبان‌آموزان با سطح دانش زبانی مختلف. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد زبان و ادبیات خارجی، آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه محقق اردبیلی. ایرانداک. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 319 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 137 |
||