آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 468 |
| تعداد مقالات | 3,642 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,643,759 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,054,197 |
بازخوانی مقایسهای چهرۀ دارا در منابع تاریخی و رویکرد حکیم نظامی گنجهای | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دوره عراقی | ||
| مقاله 4، دوره 7، شماره 2، تیر 1405، صفحه 71-94 اصل مقاله (455.39 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2025.12328.1374 | ||
| نویسنده | ||
| محمد خاکپور | ||
| دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| دارا یکی از معروفترین پادشاهان سلسلۀ نیمه تاریخی کیانی به شمار میآید که در روایات ایرانی و منابع تاریخی پس از اسلام، شخصیّت و سرگذشت او با داریوش سوم هخامنشی یکسان پنداشته شدهاست. برخی تشابهات موجود از جمله همنام بودن پدر داریوش سوم با ویشتاسپ یا گشتاسپ کیانی، حامی زردشت و نیز شکست او از اسکندر مقدونی در این یکسانانگاری وآمیختگی تأثیر بسزایی داشت؛ زیرا که روایات ایرانی و منابع تاریخی چنان پنداشتهاند که این جنگ در واقع نبرد اسکندر با آخرین پادشاه سلسلۀ کیانی؛ یعنی دارا پسر داراب بودهاست. پرسش اصلی در پژوهش حاضر این است که روایت حکیم نظامی از داستان دارا چه اندازه با اخبار و روایات ایرانی و منابع تاریخی مطابقت دارد و چه مقدار دخل و تصرّفاتی در اصل داستان از سوی شاعر صورت گرفتهاست. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، تطبیق و تشریح سرگذشت دارای کیانی و چگونگی اختلاط داستان این پادشاه باستانی و نیمهتاریخی را با داریوش سوم هخامنشی در روایات ایرانی و دیدگاه حکیم نظامی گنجهای واکاوی میکند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که نظامی در روایت داستان دارا در اغلب موارد به اخبار و روایات ایرانی پایبند است و در مواردی نیز با بهرهگیری از تخیّلات شاعرانه و اندیشهورزیهای ادبی، تصرّفاتی در داستان پدید میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دارا؛ داریوش سوم؛ نظامی؛ خمسۀ نظامی؛ منابع تاریخی | ||
| مراجع | ||
|
احمدنژاد، کامل (1375)، تحلیل آثار نظامی گنجوی، چاپ دوم، تهران، پایا.
ایمانپور، محمّدتقی (1393)، تاریخ جامع ایران، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج 2، چاپ اوّل، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
بلعمی، ابوعلی محمّد بن محمّد (1354)، تاریخ بلعمی، به تصحیح محمّدتقی بهار «ملکالشّعرا»، ج 2، تهران، زوّار.
بیرونی، ابوریحان (1352)، آثار الباقیه، به قلم اکبر داناسرشت، چاپ اوّل، تهران، ابن سینا.
بینام (1318)، مجملالتّواریخ و القصص، به تصحیح ملکالشّعرای بهار، به همّت محمّد رمضانی، چاپ اوّل، تهران، کلالۀ خاور.
پیرنیا، حسن (1369)، تاریخ ایران باستان، ج 2، چاپ چهارم، تهران، دنیای کتاب.
ثعالبی مرغنی، حسین بن محمّد (1372)، شاهنامۀ کهن «پارسی تاریخ غررالسیّر»، پارسی گردان محمّد روحانی، چاپ اوّل، مشهد، دانشگاه فردوسی.
دینوری، احمد بن داود (1371)، اخبارالطّوال، ترجمۀ محمود مهدوی دامغانی، چاپ چهارم، تهران، نی.
رجبی، پرویز (1381)، هزارههای گمشده، ج 3، چاپ اوّل، تهران، با همکاری مرکز بینالمللی گفتوگوی تمدنها.
زرینکوب، عبدالحسین (1368)، تاریخ مردم ایران «ایران قبل از اسلام»، چاپ دوم، تهران، امیرکبیر.
زندیّه، معصومه و مالمیر، تیمور (1399)، «روایت انتقادآمیز روایت برادری دارا و اسکندر»، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا)، دوره 12، شماره 43، صص240-230.
صدیقیان، مهیندخت و میرعابدینی، ابوطالب، (1386)، فرهنگ اساطیری-حماسی ایران، ج 2، چاپ اوّل، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صفا، ذبیحاللّه (1382)، حماسهسرایی در ایران، چاپ هفتم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
طبری، محمّد بن جریر (1362)، تاریخ طبری، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، چاپ دوم، تهران، اساطیر.
طرسوسی، ابوطاهر محمّد بن حسن بن علی بن موسی (1344)، دارابنامه، به کوشش ذبیحاللّه صفا، ج 1، چاپ اوّل، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
فاطمی، سید حسین و همکاران (1391)، «بررسی روایت اسکندر و دارا در دو گزارش ابن مقفّع و فردوسی»، جستارهای ادبی، شماره اول، صص 26-8.
فردوسی، ابوالقاسم (1375)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، ج 1 و 5، کالیفرنیا و نیویورک.
کریستنسن، آرتور آمانوئل (1350)، کیانیان، ترجمۀ ذبیحاللّه صفا، چاپ سوم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
گرشویج، الیا (1385)، تاریخ ایران «دورۀ هخامنشیان»، 1385، ترجمۀ مرتضی ثاقبفر، چاپ اوّل، تهران، جامی.
گیرشمن، رومن (1372)، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمۀ محمّدمعین، چاپ نهم، تهران، علمی و فرهنگی.
مقدسی، مطهّر بن طاهر (1374)، آفرینش و تاریخ، مقدمه، ترجمه و تعلیقات از محمّدرضا شفیعی کدکنی، مجلد 1-3، چاپ اوّل، تهران، آگه.
نوروز، مهدی (1376)، «برخی از رمزگشاییهای نظامی گنجهای در اسکندرنامه»، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، شماره 14، ص 128. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 282 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 57 |
||