آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,660,935 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,014 |
شعر حافظ و سعدی و شاب ظریف در پرتو بینامتنیت | ||
| کاوش نامه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 7، دوره 15، شماره 3 - شماره پیاپی 59، مهر 1404، صفحه 149-175 اصل مقاله (752.82 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jccl.2025.11094.2645 | ||
| نویسندگان | ||
| زیبا محمودی1؛ علیرضا منوچهریان* 2؛ محمدحسن حسنزاده نیری2؛ غلامرضا مستعلی پارسا2 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تحلیل و مقایسۀ متون با یکدیگر در حوزۀ نقد و نظریه یکی از روشهای جدید و کاربردی تحقیق به شمار میرود، در این راستا نظریۀ بینامتنیت بسیار مورد توجه منتقدین آثار کلاسیک و جدید است که با ادبیات تطبیقی نیز ارتباط تنگاتنگی دارد، عمدهترین مسأله در نظریۀ بینامتنیت کشف شباهتهای متون است و دانشمندان این نظریه معتقدندکه متن نظامی بسته نیست و متون در حال گفتوگو با یکدیگر هستند و هیچ متنی بدون پیشمتن به وجود نیامده و هر متنی بر پایۀ متون پیشین خلق شده است، از این رو تطبیق متون ادبی ملل گوناگون ممکن است سبب کشف مضامین مشترک میان آثار شاعران و نویسندگان با یکدیگر شود. یکی از شعرای غزلسرای عرب که در قرن هفتم میزیسته، شابظریف است که معاصر با سعدی و متقدم بر حافظ است. اصلیترین مضمون در دیوان او عشق و بیان احوال عاشق و معشوق است. اشعار او شباهتهای مضمونی گوناگونی با غزلیات حافظ و کلیات سعدی دارد که شامل مواردی مانند نصیحتناپذیری عاشق، وفای عهد، اشکریزی عاشق، دیدار عاشق و معشوق، فراق و... است. از این روی در این جستار با بهره جستن از نظریۀ بینامتنیت کریستوا به تحلیل و بررسی برخی از موارد قرابت و تشابه مضامین شابظریف با کلیات سعدی و حافظ پرداخته و نمونههایی از وحدت و تقارب مضامین آنان را بیان کردهایم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حافظ؛ سعدی؛ شابظریف؛ بینامتنیت؛ ادبیات تطبیقی | ||
| مراجع | ||
|
آلن گراهام (1400). بینامتنیت، ترجمۀ پیام یزدانجو، چاپ هفتم، تهران: مرکز.
ادیب برومند، عبدالعلی (1391). مجموعه اشعار ادیب برومند، مجلد اول، چاپ اول، تهران: نگاه.
انوری، حسن (1390). فرهنگ کنایات سخن، مجلد دوم، چاپ دوم، تهران: سخن.
بابا طاهر همدانی (1394). دوبیتیهای باباطاهر، بر اساس نسخۀ تصحیح شده حسنوحید دستگردی، بهکوشش محمدجواد نشاط بخش، چاپ دوم، تهران: سبز رایانگستر.
توکلی، حمیدرضا (1394). از اشارتهای دریا بوطیقای روایت در مثنوی، چاپ سوم، تهران: مروارید.
حافظ، شمسالدین محمد (1399). دیوان حافظ، تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، به اهتمام عبدالکریم جربزهدار، چاپ نهم، تهران: اساطیر.
حافظ، شمسالدین محمد(1385). دیوان خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی، مقابله با چاپ دوم حافظ پرویز ناتل خانلری، تهران: زوّار.
حمیدیان، سعید(1398). شرح شوق، مجلد دوم و سوم، چاپ هفتم. تهران: قطره.
خلیفه، احمد عبد المجید (دون التاریخ)، الشاب الظریف شاعر الحب و الغزل. قاهره: مکتبة الآداب.
داد، سیما (1392). فرهنگ اصطلاحات ادبی: واژهنامۀ مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی به شیوۀ تطبیقی و توضیحی، چاپ ششم، تهران: مروارید.
دودپوتا، عمرمحمد (1382). تأثیر شعر عربی بر تکامل شعر فارسی، ترجمه: سیروس شمیسا. چاپ اول. تهران: صدای معاصر.
الزرکلی، خیرالدین(دون تاریخ). الأعلام، مجلد هفتم.
زینیوند، تورج (1391). «فقدان روش پژوهش در مطالعات تطبیقی ادبیات عربی و فارسی»، مجلۀ ادبیّات تطبیقی ویژهنامۀ فرهنگستان، شمارۀ 6، 94-114.
سجادی، جعفر(1393). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، چاپ دهم، تهران: طهوری.
سعدی، مصلح بن عبدالله (1399). کلیات سعدی، تصحیح، مقدمه، تعلیقات و فهارس: بهاءالدّین خُرّمشاهی، چاپ هشتم، تهران: دوستان.
سوری، حسن (1401). «شعر رحیم معینی کرمانشاهی و ایلیا ابوماضی در آیینۀ ادبیات تطبیقی». کاوشنامۀ ادببات تطبیقی، شمارۀ 4، 43-64.
الشابالظریف، شمس الدین محمد بن عفیف الدین سلیمان التلمسانی(2004). دیوان الشابالظریف، شرحه و فهارسه: صلاح الدّین الهواری، بیروت: دارالکتاب العربی.
شفیعیکدکنی، محمدرضا (1397). این کیمیای هستی، مجلد سوم، چاپ سوم، تهران: سخن.
شورل، ایو (1386). ادبیات تطبیقی. ترجمه: طهمورث ساجدی، چاپ اول، تهران: امیرکبیر.
صائب تبریزی، محمدعلی (1375). دیوان صائب تبریزی، مجلد سوم، تهران: علمی و فرهنگی.
عطیة، شاهین (1412). شرح دیوان أبیتّمام، الطبعة الثانیة، بیروت: دارالکتب العلمیّة.
کریستوا، ژولیا (1398). فردیت اشتراکی، ترجمۀ مهرداد پارسا، چاپ اول، تهران: شرکت قلم.
کوش، سلینا (1398). اصول و مبانی تحلیل متون ادبی، ترجمۀ حسین پاینده، چاپ سوم. تهران: مروارید.
مقدادی، بهرام (1397). دانشنامۀ نقد ادبی از افلاطون تا به امروز، چاپ دوم، تهران: چشمه.
مکاریک، ایرنا ریما (1398)، دانشنامۀ نظریههای ادبی معاصر ، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی. چاپ ششم، تهران: آگه.
ناصرخسرو (1393): دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی، تصحیح مجتبی مینوی و مهدی محقّق، چاپ نهم، تهران: دانشگاه تهران.
نامورمطلق، بهمن (1400). بینامتنیت از ساختارگرایی تا پسامدرنیسم، چاپ دوم، تهران: سخن.
نامورمطلق، بهمن (1394). درآمدی بر بینامتنیت، چاپ دوم، تهران: سخن.
نجومیان، امیرعلی (1396). مقالات کلیدی نشانهشناسی،گزینش و ویرایش امیرعلی نجومیان، چاپ اول، تهران: مروارید. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 201 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 105 |
||