آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,660,938 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,014 |
اثربخشی آموزش تابآوری بر سلامت روان و احساس تنهایی سالمندان | ||
| روانشناسی پیری | ||
| مقاله 7، دوره 11، شماره 2، مرداد 1404، صفحه 268-251 اصل مقاله (863.45 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jap.2025.12230.1857 | ||
| نویسندگان | ||
| علی افشاری* 1؛ رسول رضایی ملاجق2؛ علی اصغر ادبی2 | ||
| 1گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران | ||
| 2گروه روانشناسی، پردیس علامه امینی تبریز، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده زمینه: در دنیای امروز، احساس تنهایی و کاهش سلامت روان از مهمترین چالشهای دوران سالمندی به شمار میروند و میتوانند موجب افت کیفیت زندگی در سالمندان شوند. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین اثر بخشی آموزش تابآوری بر سلامت روان و کاهش احساس تنهایی سالمندان انجام شد. روش: این مطالعه نیمه آزمایشی با استفاده از طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه سالمندان مقیم سراهای سالمندان تبریز بود. از میان سراهای موجود، یک سرا به طور تصادفی انتخاب شد و سپس از سالمندان ساکن در آن سرا، تعداد ۳۰ نفر با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه گواه و آزمایش قرار گرفتند. گروه آزمایش طی 7 جلسه تحت آموزش تابآوری قرار گرفتند و در این مدت بر گروه گواه مداخله ای انجام نگرفت. پرسشنامههای سلامت روان گلدبرگ و هیلر و پرسشنامه احساس تنهایی راسل به عنوان ابزارهای ارزشیابی مورد استفاده قرار گرفتند. جهت تحلیل دادهها از تحلیل کواریانس تک متغیره در نرم افزار SPSS نسخه 26 استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد که آموزش تابآوری بر ارتقاء سلامت روان و کاهش احساس تنهایی سالمندان سرای شهرتبریز تأثیرگذار بود و در احساس تنهایی و سلامت روان دو گروه تفاوت معنیداری بدست آمد (05/0>P). بحث و نتیجهگیری: بنابر یافتههای پژوهش میتوان از آموزش تابآوری جهت افزایش سلامت روان و کاهش احساس تنهایی در سالمندان استفاده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری؛ احساس تنهایی؛ سلامت روان؛ سالمندان | ||
| مراجع | ||
|
منابع افشاری، ع. (۱۴۰۳). رابطه الگوهای سالم زیستی خودتجزیهناپذیر، سطوح هیجانخواهی و استرس ادراکشده با عملکرد شناختی سالمندان مبتلا به فشار خون. روانشناسی پیری، ۱۰(4)، ۴48–۴29. افشاری، ع.، رضایی، ر.، و دادرس، م. (۱۳۹۸). اثربخشی خاطرهپردازی ساختارمند بر کاهش اضطراب و افسردگی سالمندان. روانشناسی پیری، ۵(3)، ۲15–۲01. افشاری، ع.، و رضایی، ر. (۱۴۰۲). رابطه حمایت اجتماعی و سبکهای مقابلهای با بهزیستی روانشناختی سالمندان: نقش میانجی خودارزشمندی. روانشناسی پیری، ۸(4)، ۴18–۴01. افشاری، ع.، و هاشمی، ز. (۱۳۹۸). رابطه بین مواجهه مذهبی و بهزیستی روانشناختی با احساس تنهایی در سالمندان. روانشناسی پیری، ۵(1)، 7۵–6۵. پوررحیمی مرنی، م.، احدی، ح.، عسگری، پ.، و بختیار پور، س. (۱۳۹۴). اثربخشی برنامه تابآوری پنسلوانیا بر راهبردهای مقابلهای، کیفیت زندگی و خوشبینی دانشجویان. مجله دستاوردهای روانشناسی بالینی، ۱(1)، 40–25. رستمی، ع.، موسوی، ر.، و رجبی، ش. (۱۳۹۶). نقش تابآوری در پیشبینی احساس تنهایی و سلامت روان سالمندان. فصلنامه پژوهش در روانشناسی سلامت، ۱۰(4)، ۱26–۱11. سرتیپزاده، ا.، علیاکبری، م.، و طبائیان، ر. (۱۳۹۵). اثربخشی معنویتدرمانی بر تابآوری سالمندان شهر اصفهان. تحقیقات علوم رفتاری، ۱۴(1)، 39–23. علیزاده، م.، حسینی، م.، شجاعیزاده، د.، رحیمی، ا.، آرشینچی، م.، و روحانی، ح. (۱۳۹۱). وضعیت اضطراب و افسردگی و احساس خوببودن روانی در سالمندان شهری منطقۀ تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی در تهران. سالمند: مجله سالمندی ایران، ۷(3)، 73–66. قزلسفلو، م.، سعادتی، ن.، یوسفی، ز.، و زمانپور، م. (۱۳۹۸). بررسی اثربخشی آموزش تابآوری بر کاهش استرس و مشکلات ارتباطی در مراقبتکنندگان اصلی سالمندان مبتلا به آلزایمر شهر تهران. سالمند: مجله سالمندی ایران، ۱۴(3)، ۲97–۲84. ممبینی، ای.، و بریحه بریهی، ه. (۱۴۰۱). احساس رضایت از زندگی در سالمندان: نقش سلامت روان و احساس تنهایی. روانشناسی پیری، ۸(3)، 287-298. میردریکوند، ف.ا. (۱۳۷۸). بررسی احساس تنهایی با عملکرد تحصیلی، اضطراب، افسردگی و عزتنفس در دانشآموزان پسر مدرسه راهنمایی شهرستان پلدختر (پایاننامه کارشناسی ارشد). دانشگاه لرستان، ایران. نصیرزاده، ز.، رضایی، ع.م.، و محمدیفر، م. ع. (۱۳۹۷). اثربخشی آموزش تابآوری بر کاهش احساس تنهایی و اضطراب دانشآموزان دختر دبیرستان. روانشناسی بالینی، ۱۰(2)، 40–29. واحدی کوجنق، ح.، افشاری، ع.، رضایی ملاجق، ر.، اقبالی، ع.، و طایری، م. (۱۴۰۰). پیشبینی رضایت از زندگی سالمندان بر اساس سبک زندگی ارتقادهنده سلامت. روانشناسی پیری، ۶(3)، ۲۹۷–285. References
Afshari, A. (2024). The relationship between the indivisible self model of wellness, levels of sensation-seeking, and perceived stress with cognitive performance in older adults with hypertension. Aging Psychology, 10(4), 429–448. https://doi.org/10.22126/jap.2025. 11352. 1813 [Persian]
Afshari, A., & Hashemi, Z. (2019). The relationship between religious exposure and psychological well-being with loneliness in the elderly. Aging Psychology, 5(1), 65–75. https://doi.org/10. 22126/jap.2019.1180 [Persian]
Afshari, A., & Razaei, R. (2023). The relationship between social support and coping styles with psychological well-being in the elderly: The mediating role of self-worth. Aging Psychology, 8(4), 401–418. [Persian]
Afshari, A., Razaei, R., & Dadres, M. (2019). The effectiveness of structured reminiscence on reducing anxiety and depression in the elderly. Aging Psychology, 5(3), 201–215. https://doi.org/10.22126/jap.2019.4704.1368 [Persian]
Alizadeh, M., Hoseini, M., Shojaeizadeh, D., Rahimi, A., Arshinchi, M., & Rohani, H. (2012). Assessing anxiety, depression, and psychological wellbeing status of urban elderly under the represent of Tehran metropolitan city. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 7(3), 66–73. http:// salmandj.uswr.ac.ir/article-1-445-fa.html [Persian]
Beutel, M. E., Klein, E. M., Brähler, E., Reiner, I., Jünger, C., Michal, & Tibubos, A. N. (2017). Loneliness in the general population: Prevalence, determinants and relations to mental health. BMC Psychiatry, 17, article 97. https://doi.org/10.1186/s12888-017-1262-x
Brassington, K., & Lomas, T. (2021). Can resilience training improve well-being for people in high-risk occupations? A systematic review through a multidimensional lens. The Journal of Positive Psychology, 16(5), 573–592. https://doi.org/10.1080/17439760.2020.1752783
Crane, M. F., Searle, B. J., Kangas, M., & Nwiran, Y. (2019). How resilience is strengthened by exposure to stressors: The systematic self-reflection model of resilience strengthening. Anxiety, Stress, & Coping, 32(1), 1–17. https://doi.org/10.1080/10615806.2018.1506640
Davydov, D. M., Stewart, R., Ritchie, K., & Chaudieu, I. (2010). Resilience and mental health. Clinical Psychology Review, 30(5), 479–495. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.03.003
Donovan, N. J., & Blazer, D. (2020). Social isolation and loneliness in older adults: review and commentary of a national academies report. The American journal of geriatric psychiatry, 28(12), 1233-1244. https://doi.org/10.1016/j.jagp.2020.08.005
Dozois, D. J. A. (2013). Beck Depression Inventory-II. In I. B. Weiner & W. E. Craighead (Eds.), The Corsini encyclopedia of psychology (4th ed., Vol. 2, pp. 1–10). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9780470479216.corpsy0113
Färber, F., & Rosendahl, J. (2020). Trait resilience and mental health in older adults: A meta‐analytic review. Personality and mental health, 14(4), 361-375. https://doi.org/10. 1002 / PMH.1490
Garmezy, N., & Masten, A. (1991). The protective role of competence indicators in children at risk. In E. M. Cummings, A. L. Green, & K. H. Karraki (Eds.), Life span developmental psychology: Perspectives on stress and coping (pp. 151–174). Lawrence Erlbaum Associates.
Gerlach, L. B. (2024). Social isolation and loneliness in older adults. JAMA, 332(10), 949–950. https://doi.org/10.1001/jama.2024.3456
Ghezelsefloo, M., Saadati, N., Yousefi, Z., & Zamanpour, M. (2019). Study the effect of resilience training on reducing stress and communication problems in the primary caregivers of the elderly with Alzheimer disease. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 14(3), 284–297. [Persian] https://doi.org/10.32598/sija.13.10.250
Goldberg, D. P., & Hillier, V. F. (1979). A scaled version of the General Health Questionnaire. Psychological Medicine, 9(1), 139–145. https://doi.org/10.1017/
s0033291700021644
Greeff, A. P., & Nolting, C. (2013). Resilience in families of children with developmental disabilities. Family Systems & Health, 31(4), 396–405. https://doi.org/10.1037/a0035059
Gregory, M. A., Schaeffer, M. J., Reeves, J. T., Griffith, L. E., Wolfson, C., Basta, N. E., McMillan, J.M., Kirkland, S., Raina, P., Paterson, T.S. & Canadian Longitudinal Study on Aging (CLSA) Team. (2024). The Effects of cognitive ability, mental health, and self-quarantining on functional ability of older adults during the COVID-19 pandemic: Results from the canadian longitudinal study on aging. Journal of Geriatric Psychiatry and Neurology, 37(4), 307-317. https://doi.org/10. 1177/ 08919887231218755
Hajek, A., Sutin, A. R., Posi, G., Stephan, Y., Peltzer, K., Terracciano, A., Luchetti, M. & König, H. H. (2025). Chronic loneliness and chronic social isolation among older adults. A systematic review, meta-analysis and meta-regression. Aging & Mental Health, 29(2), 185-200. https://doi.org/10.1080/13607863.2024.2385448
Hartley, M. T. (2011). Examining the relationships between resilience, mental health, and academic persistence in undergraduate college students. Journal of American College Health, 59(7), 596–604. https://doi.org/10.1080/07448481.2010.515632
Hemberg, J., Östman, L., Korzhina, Y., Groundstroem, H., Nyström, L., & Nyman-Kurkiala, P. (2023). Loneliness as experienced by adolescents and young adults: A qualitative study. In European Conference on Developmental Psychology (ECDP 2023), 28.8–1.9. https://doi.org/10. 1080/02673843.2022.2109422
Hoang, P., King, J. A., Moore, S., Moore, K., Reich, K., Sidhu, H., Tan, C.V., Whaley, C & McMillan, J. (2022). Interventions associated with reduced loneliness and social isolation in older adults: a systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 5(10), e2236676-e2236676. 10.1001/jamanetworkopen.2022.36676
Kang, H., & Kim, H. (2022). Ageism and psychological well-being among older adults: A systematic review. Gerontology and Geriatric Medicine, 8. https://doi.org/10.1177/23337214221087023
Kirkbride, J. B., Anglin, D. M., Colman, I., Dykxhoorn, J., Jones, P. B., Patalay, P., Pitman, A., Soneson, E., Steare, T., Wright, T. & Griffiths, S. L. (2024). The social determinants of mental health and disorder: Evidence, prevention and recommendations. World Psychiatry, 23(1), 58–90. https://doi.org/10.1002/wps.21160
Kraepelien, M., Svenningsson, P., Lindefors, N., & Kaldo, V. (2014). Internet-based cognitive behavioral therapy for depression and anxiety in Parkinson's disease: A pilot study. Internet Interventions, 2(1), 1–6. https://doi.org/10.1016/j.invent.2014.11.006
Liao, Z., Zhou, H., & He, Z. (2022). The mediating role of psychological resilience between social participation and life satisfaction among older adults in China. BMC geriatrics, 22(1), 948. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03635-x
Liu, L., Gou, Z., & Zuo, J. (2016). Social support mediates loneliness and depression in elderly people. Journal of health psychology, 21(5), 750-758. https://doi.org/10.1177/ 1359105314536941
Lyu, C., Zhang, Y., Wang, H., & Li, J. (2024). Social isolation changes and long-term outcomes in older adults: A cohort study. Frontiers in Public Health, 12, 11270134. https://doi.org/10.3389’;\/fpubh.2024.11270134
Martin, A. J., & Marsh, H. (2014). Academic resilience and its psychological and educational correlations: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43, 267–281. https://doi.org/10.1002/pits.20149
Mirdrikvand, F. (1999). Barrasi-ye ehsas-e tanhai ba amalkard-e tahsili, ezterab, afsordegi va ezat-nafs dar danesh-amoozan-e pesar-e madreseh-ye rahnamayi-ye shahrestan-e Poldokhtar [Investigation of loneliness with academic performance, anxiety, depression, and self-esteem in male guidance school students of Poldokhtar]. Master's thesis, Lorestan University, Iran. [Persian]
Mombini, I., Bariheh Barihi, & Haifa. (2022). Life satisfaction in older adults: The role of mental health and loneliness. Journal of Aging Psychology, 8(3), 287–298. https://doi.org/ 10.22126/jap.2022. 8287.1656 [Persian]
Mushtaq, R., Shoib, S., Shah, T., & Mushtaq, S. (2014). Relationship between loneliness, psychiatric disorders and physical health: A review on the psychological aspects of loneliness. Journal of Clinical and Diagnostic Research: JCDR, 8(9), WE01. https://doi.org/10.7860/JCDR/2014/10077.4828
Nashwan, A. J., Alsalamah, Y. S., Abu-Mahfouz, M. S., Palanivelu, P., Masoud, A., Baker, R. A., & Fradelos, E. C. (2024). Resilience in solitude: A review of loneliness and its impact on nurses’ wellbeing. Perspectives in Psychiatric Care, 1, 5225026. https://doi.org/10.1155 /ppc/5225026
Nasirzadeh, Z., Razaei, A. M., & Mohammadi Far, M. A. (2018). The effectiveness of resilience training on reducing loneliness and anxiety in high school girls. Clinical Psychology, 10(2), 29–40. [Persian] https://doi.org/10.22075/jcp.2018.13949.1359
Noone, S. J., & Hastings, R. P. (2009). Building psychological resilience in support staff caring for people with intellectual disabilities: Pilot evaluation of an acceptance-based intervention. Journal of Intellectual Disabilities, 13(1), 43–51. https://doi.org/ 10.1177/ 1744629509 103519
Ortega, E. G., González, R. P., Vicario-Molina, I., Picos, A. P., & Baz, M. B. O. (2023). Loneliness and associated factors among older adults during COVID-19 lockdown in Spain. Journal of Applied Developmental Psychology, 86, 101547. https://doi.org/ 10.1016/j.appdev. 2023.101547
Pourrahimi Marni, M., Ahadi, H., Askary, P., & Bakhtiarpoor, S. (2015). The effectiveness of the Penn Resiliency Program on students' coping strategies, quality of life, and optimism. Clinical Psychology Achievements, 1(1), 25–40. https://doi.org/10.22055 /jacp. 2015.11504 [Persian]
Puyané, M., Chabrera, C., Camón, E., & Cabrera, E. (2025). Uncovering the impact of loneliness in ageing populations: a comprehensive scoping review. BMC geriatrics, 25(1), 244. https://doi.org/10.1186/s12877-025-05846-4
Reynolds, C. F. 3rd, Jeste, D. V., Sachdev, P. S., & Blazer, D. G. (2022). Mental health care for older adults: Recent advances and new directions in clinical practice and research. World Psychiatry, 21(3), 336–363. https://doi.org/10.1002/wps.20996
Rostami, A., Mousavi, R., & Rajabi, S. (2017). The role of resilience in predicting loneliness and mental health among the elderly. Quarterly Journal of Health Psychology Research, 10(4), 111–126. [Persian]
Russell, D. W. (1996). UCLA Loneliness Scale (Version 3): Reliability, validity and factor structure. Journal of Personality Assessment, 66(1), 20–40. https://doi.org/10.1207/ s 15327752 jpa6601_2
Russell, D., Peplau, L. A., & Cutrona, C. E. (1980). The revised UCLA Loneliness Scale: Concurrent and discriminant validity evidence. Journal of Personality and Social Psychology, 39(3), 472–480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.39.3.472
Sartipzadeh, A., Ali-Akbari, M., & Tabaian, R. (2016). The effectiveness of spirituality therapy on the resiliency of the elderly in Isfahan, Iran. Journal of Research in Behavioral Sciences, 14(1), 23–39. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-449-en.html [Persian]
Shen, H., Pan, G., Zhang, M., He, X., Yao, M., & Yang, Y. (2025). The relationship between ageism, loneliness, and anxiety in widowed older adults: cognitive function as a moderator in the mediated model. Frontiers in Psychology, 16, 1624197. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1624197
Shi, M., Wang, X., Bian, Y., & Wang, L. (2015). The mediating role of resilience in the relationship between stress and life satisfaction among Chinese medical students: A cross-sectional study. BMC Medical Education, 15, 16. https://doi.org/10.1186/s12909-015-0297-2
Sisto, A., Vicinanza, F., Campanozzi, L. L., Ricci, G., Tartaglini, D., & Tambone, V. (2019). Towards a transversal definition of psychological resilience: A literature review. Medicina, 55(11), 745. https://doi.org/10.3390/medicina55110745
Thornton, B., & Sanchez, J. E. (2010). Promoting resiliency among Native American students to prevent dropouts. Education, 131(2), 455–464.
Török, L., Szabó, Z. P., & Boda-Ujlaky, J. (2014). Self-esteem, self-conscious emotions, resilience, trait anxiety and their relation to self-handicapping tendencies. Review of Psychology, 21(2), 123–130.
Ungar, M. (2011). The social ecology of resilience: Addressing contextual and cultural ambiguity of a nascent construct. American Journal of Orthopsychiatry, 81(1), 1. https://doi.org/10. 1111/j. 1939-0025.2010.01067.x
Vahedi Koojanq, H., Afshari, A., Razaei Malajagh, R., Eghbali, A., & Tayari, M. (2020). Predicting life satisfaction in the elderly based on health-promoting lifestyle. Aging Psychology, 6(3), 285–297. [Persian].https://doi.org/10.22126/jap.2020.5626.1455
Van Malderen, L., Mets, T., & Gorus, E. (2012). Interventions to enhance the quality of life of older people in residential long-term care: A systematic review. Ageing Research Reviews, 12(1), 141–150. https://doi.org/10.1016/j.arr.2012.03.007
Verhaeghen, P., Aikman, S. N., & Mirabito, G. (2025). Mindfulness interventions in older adults for mental health and well-being: A meta-analysis. The Journals of Gerontology, Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 80(4), gbae205. https://doi.org/10.1093/ geronb /gbae205
Vlaming, R. D., Haveman-Nies, A., Van’t Veer, P., & de Groot, L. C. (2010). Evaluation design for a complex intervention program targeting loneliness in non-institutionalized elderly Dutch people. BMC Public Health, 10, 552. https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-552
Waugh, C. H. E., Fredrickson, B. L., & Taylor, S. F. (2008). Adapting to life’s slings and arrows: Individual differences in resilience when recovering from an anticipated threat. Journal of Research in Personality, 42, 1031–1046. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2008.02.005
World Health Organization. (2017). Mental health: A state of well-being. http://www. who.int/ features/factfiles/mental_health/en/
World Health Organization. (2024). Ageing and health. Retrieved from https://www. Who .int/ news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
Yang, F., & Gu, D. (2025). Strengthening social connections to address loneliness in older adults. The Lancet Healthy Longevity, 6(1), 100682. https://doi.org/
10.1016/j.lanhl.2025.100682.
Yanguas, J., Pinazo-Henandis, S., & Tarazona-Santabalbina, F. J. (2018). The complexity of loneliness. Acta Bio Medica: Atenei Parmensis, 89(2), 302. https://doi.org/10.23750 /abm. V 89i2 .7404
Ye, Y., Zhang, L., Wang, H., & Li, X. (2025). Network relationship between cognitive function and quality of life in older adults. Frontiers in Public Health, 13, 1516895. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1516895
Zaidi, A., Gasior, K., Zolyomi, E., Schmidt, A., Rodrigues, R., & Marin, B. (2017). Measuring active and healthy ageing in Europe. Journal of European Social Policy, 27(2), 138–157. https://doi.org/10.1177/0958928716676550
Zarling, A., Kim, J., Russell, D., & Cutrona, C. (2024). Increasing Older Adults’ Social Connectedness: Development and Implementation of a Web-Assisted Acceptance and Commitment Therapy–Based Intervention. JMIR aging, 7(1), e47943. https://doi.org / 10. 2196/47943
Zhou, J., Yang, Y., Li, S., Mao, N., Chen, X., Wang, D., ... & Hu, X. (2025). Patterns of social participation among older adults and their association with self-rated health: the mediating role of activities of daily living. Aging Clinical and Experimental Research, 37(1), 221. https://doi.org/10.1007/s40520-025-03131-3
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 190 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||