آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 453 |
| تعداد مقالات | 3,554 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,317,237 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,848,427 |
نقش فرهنگی بیتالمقدس عثمانی در تحولات غرب آسیا: تأثیر روابط بینادیانی بر شکلگیری هویت سیاسی شهر | ||
| مطالعات سیاسی بین النهرین | ||
| مقاله 5، دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 12، آذر 1404، صفحه 465-493 اصل مقاله (1.98 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/mps.2025.12824.1097 | ||
| نویسندگان | ||
| کبری جمشیدی1؛ طلعت ده پهلوان* 2؛ معصومعلی پنجه3 | ||
| 1دانشجوی دکتری ، گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه تاریخ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه تاریخ و باستانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به تحلیل چگونگی تأثیرگذاری روابط بینادیانی بر شکلگیری و تحول هویت سیاسی بیتالمقدس در طول حاکمیت چهارصدساله عثمانی (۱۵۱۶-۱۹۱۷م) میپردازد. زمینه و هدف: بیتالمقدس، به عنوان شهری با اهمیت راهبردی و دینی برای سه دین ابراهیمی، در دوره عثمانی از یک مرکز باثبات امپراتوری به کانون منازعات بینالمللی تبدیل شد. مسئله اصلی تحقیق این است که چگونه مناسبات میان جوامع مسلمان، مسیحی و یهودی، به عنوان متغیر اصلی، در این گذار سیاسی نقش ایفا کرد. هدف این مقاله، تبیین این تحول از طریق واکاوی سازوکارهای حقوقی، اجتماعی و سیاسی حاکم بر این روابط است. روششناسی: این تحقیق با اتخاذ رویکردی تاریخی-تحلیلی و با تمرکز بر اسناد دستاول، بهویژه سجلات محکمه شرعیه قدس و پروندههای آرشیو عثمانی، به بررسی ماهیت و پیامدهای تعاملات بینجماعی میپردازد. دستاوردهای پژوهش: یافتهها نشان میدهد که هویت سیاسی شهر در دو مرحله متمایز تکامل یافته است. در دوره کلاسیک (قرون ۱۶-۱۸م)، نظام ملّت و مرجعیت قضایی محکمه شرعیه، چارچوبی برای "همزیستی مدیریتشده" فراهم آورده و هژمونی سیاسی-فرهنگی عثمانی را تثبیت میکردند. اما در دوره متأخر (قرن ۱۹م)، تحت تأثیر عواملی چون اصلاحات تنظیمات، مداخله سیاسی قدرتهای اروپایی به بهانه حمایت از اقلیتها، و رقابت نهادهای آموزشی مدرن (میسیونری و دولتی)، روابط بینادیانی به شدت سیاسی شد. این امر، پویاییهای اجتماعی شهر را از تعاملات محلی به عرصه رقابتهای هویتی و بینالمللی سوق داد. نتیجهگیری: این پژوهش استدلال میکند که هویت سیاسی بیتالمقدس یک امر ثابت نبود، بلکه برساختی متغیر بود که در جدال میان نظم داخلی امپراتوری و فشارهای خارجی شکل گرفت. سیاسی شدن روابط بینادیانی، عامل کلیدی در تبدیل هویت این شهر از یک هویت محلی-امپراتوری به یک هویت منازعهآمیز و بینالمللی بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بیتالمقدس عثمانی؛ روابط بینادیانی؛ هویت سیاسی؛ نظام ملّت؛ اسناد محکمه شرعیه | ||
| مراجع | ||
|
الف) عربی
کوپریلی، محمد فؤاد (1995). قیام الدولة العثمانیة، ترجمة أحمد السعید سلیمان، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
برکه، محمد یوسف. (۲۰۰۸). المدارس القدیمة فی القدس فی العهد العثمانی، عمان: دار یافا العلمیة للنشر والتوزیع.
التمیمی، کامل جمیل. (۱۹۹۳). ولایة بیروت فی عهد السلطان عبد الحمید الثانی، القسم الجنوبی: متصرفیة القدس الشریف، عمان: مکتبة کامل، ۲ مجلد.
التمیمی، محمد عدنان. (۱۹۸۰). المدارس فی بیتالمقدس فی العصر العثمانی، دمشق: دار طلاس.
الحوت، بیان نویهض. (۱۹۹۱). القیادات والمؤسسات السیاسیة فی فلسطین ۱۹۱۷-۱۹۴۸، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطینیة.
الخالدی، ولید (۲۰۰۲). کتاب القدس، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطینیة.
العسلی، کامل جمیل. (۱۹۸۱). اجدادنا فی ثری بیتالمقدس، عمان: الجامعة الاردنیة.
العمری، اکرم. (2022). التعلیم فی فلسطین فی العهد العثمانی، عمان: دار البشیر.
غوانمه، یوسف درویش. (۱۹۸۲). تاریخ نیابة بیتالمقدس فی العصر المملوکی، عمان: دار الفکر للنشر والتوزیع.
فریدمن، یتسحاق. (۱۴۳۰ق). الیهود فی القدس فی العهد العثمانی، ترجمة سعید عبود، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطینیة.
کوثرانی، وجیه. (۲۰۰۴). السلطة والمجتمع والعمل السیاسی: من تاریخ الولایات العثمانیة فی بلاد الشام، بیروت: دار الطلیعة للطباعة والنشر.
المحامید، محمد أکرم. (۱۹۹۵). القدس الشریف فی العهد العثمانی، عمان: مکتبة الکُتّاب.
محیالدین، عبداللطیف. (۱۹۹۹). «إجازة علمیة من شیخ علماء القدس الشریف». مجلة مجمع اللغة العربیة بدمشق، ۷۴(۱)، ۷۱-۸۸. https://arabacademy-sy.org
منّى، أحمد (2009). تاریخ المدارس الإسلامیة فی فلسطین التابعة للحکم العثمانی، بیروت: دار الانتشار العربی.
ب) اسناد بایگانی
آرشیو نخستوزیری عثمانی، استانبول (BOA):
A.DVN.MHM.d (456)
BOA.MKT. (13/7)
Evkaf Nezareti (EVK), Yılı (Yz) (123)
Hatt-ı Hümayun, No. 783, (1290 AH / 1873 AD)
Maliye Nezareti Defterleri, No. 512 (1300 AH / 1883 AD)
MF.MKT (789/56)
Şurā-yı Devlet, No. 112, (1295 AH / 1878 AD)
Tapu Defterleri, No. 152, (1278 AH / 1861 AD)
Y.MTV. (78/123)
اسناد محکمۀ شرع بیتالمقدس (Sijill al-Mahkama al-Shar'iyya al-Qudsiyya):
دفتر ۳۰، سند ۱۱۵.
دفتر ۶۹، صفحۀ ۱۰۲ (سال ۱۱۶۰ق. / ۱۷۴۷م.)
(Ferman (F) 7 / 150)
References
Al-ʻAsalī, K. J. (1981). Ajdādunā fī tharā Bayt al-Maqdis, al-Jāmiʻah al-Urdunīyah. [In Arabic].
Al-Ḥūt, B. N. (1991). al-Qiyādāt wa-al-muʼassasāt al-siyāsīyah fī Filasṭīn 1917-1948, Muʼassasat al-Dirāsāt al-Filasṭīnīyah. [In Arabic].
Al-Khālidī, W. (2002). Kitāb al-Quds, Muʼassasat al-Dirāsāt al-Filasṭīnīyah. [In Arabic].
Al-Maḥāmīd, M. A. (1995). al-Quds al-Sharīf fī al-ʻahd al-ʻUthmānī, Maktabat al-Kuttāb. [In Arabic].
Al-Tamīmī, K. J. (1993). Wilāyat Bayrūt fī ʻahd al-Sulṭān ʻAbd al-Ḥamīd al-Thānī, al-qism al-janūbī: Mutasarrifīyat al-Quds al-Sharīf, Vols. 1-2, Maktabat Kāmil. [In Arabic].
Al-Tamīmī, M. ʻA. (1980). al-Madāris fī Bayt al-Maqdis fī al-ʻaṣr al-ʻUthmānī, Dār Ṭalās. [In Arabic].
Al-ʻUmarī, A. (2022). al-Taʻlīm fī Filasṭīn fī al-ʻahd al-ʻUthmānī, Dār al-Bashīr. [In Arabic].
Barakah, M. Y. (2008). al-Madāris al-qadīmah fī al-Quds fī al-ʻahd al-ʻUthmānī, Dār Yāfā al-ʻIlmīyah lil-Nashr wa-al-Tawzīʻ. [In Arabic].
Ben-Arieh, Y. (1984). Jerusalem in the 19th Century: The Old City, New York: St. Martin's Press.
Burgoyne, M. H. (1987). Mamluk Jerusalem: An Architectural Study, London: British School of Archaeology in Jerusalem and World of Islam Festival Trust.
Cengiz, A. (2020). “Kudüs-i Şerif İdadi Mektebi (1890-1913)” History Studies International Journal Of History, 12(1), 103-124. https://doi.org/10.9737/hist.2020.822
Cohen, A. (1984). Jewish Life under Islam: Jerusalem in the Sixteenth Century, Cambridge, MA: Harvard University Press, First Edition.
Doumani, B. (1995). Rediscovering Palestine: Merchants and Peasants in Jabal Nablus, 1700-1900, Berkeley: University of California Press.
Findley, C. V. (1980). Bureaucratic Reform in the Ottoman Empire: The Sublime Porte, 1789-1922, Princeton: Princeton University Press.
Fortna, B. C. (2002). Imperial Classroom: Islam, the State, and Education in the Late Ottoman Empire, Oxford: Oxford University Press.
Friedman, Y. (2008). al-Yahūd fī al-Quds fī al-ʻahd al-ʻUthmānī [The Jews in Jerusalem during the Ottoman era], (S. ʻAbbūd, Trans.), Muʼassasat al-Dirāsāt al-Filasṭīnīyah. [In Arabic].
Ghawānimah, Y. D. (1982). Tārīkh niyābat Bayt al-Maqdis fī al-ʻaṣr al-Mamlūkī, (2nd ed.), Dār al-Fikr lil-Nashr wa-al-Tawzīʻ. [In Arabic].
Heyd, U. (1960). Ottoman Documents on Palestine, 1552-1615, Oxford: Clarendon Press.
Kawtharānī, W. (2004). al-Sulṭah wa-al-mujtamaʻ wa-al-ʻamal al-siyāsī: Min tārīkh al-wilāyāt al-ʻUthmānīyah fī bilād al-Shām, (2nd ed.). Dār al-Ṭalīʻah lil-Ṭibāʻah wa-al-Nashr. [In Arabic].
Khalidi, T. (1998). Jerusalem in the Ottoman Period, 1517-1917, London: Kegan Paul Press, First Edition.
Köprülü, M. F. (1995). Qiyām al-Dawlah al-ʻUthmānīyah, (A. al-Sa'id Sulayman, Trans.), al-Hayʼah al-Miṣrīyah al-ʻĀmmah lil-Kitāb. [In Arabic].
Köse, F. B. (2012). Educational Institutions and Their Role in the Social-Administrative Structure of Ottoman Jerusalem (1872-1908), Master's Thesis, Istanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf University.
Kushner, D. (1986). Palestine in the Late Ottoman Period: Political, Social and Economic Transformation, Jerusalem: Yad Izhak Ben-Zvi.
Little, D. P. (1993). The History of Jerusalem: The Mamluk Period (1250-1517), Princeton: Princeton University Press.
Mannā, A. (2009). Tārīkh al-madāris al-Islāmīyah fī Filasṭīn al-tābiʻah lil-ḥukm al-ʻUthmānī, Dār al-Intishār al-ʻArabī. [In Arabic].
Manna, A. (1999). Late Ottoman Palestine: The Period of Young Turk Rule, London: I.B. Tauris.
Masters, B. (2013). The Arabs of the Ottoman Empire, 1516-1918: A Social and Cultural History, Cambridge: Cambridge University Press.
Muḥyī al-Dīn, A. (1999). “An academic license (ijāzah) from the leading scholar of al-Quds al-Sharif”. Majallat Majmaʻ al-Lughah al-ʻArabīyah bi-Dimashq, 74(1), 71–88. [In Arabic]. https://arabacademy-sy.org
Northrup, L. S. (1987). From Slave to Sultan: The Career of Al-Manṣūr Qalāwūn and the Consolidation of Mamluk Rule in Egypt and Syria (678-689 A.H./1279-1290 A.D.), Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
Peters, F. E. (1985). Jerusalem: The Holy City in the Eyes of Chroniclers, Visitors, Pilgrims, and Prophets from the Days of Abraham to the Beginnings of Modern Times, Princeton: Princeton University Press.
Pratt, C. (2022). “Knowledge Networks and the Power of the Mamluk Ulama of Jerusalem”. Mamluk Studies Review, 25, 109-138. https://doi.org/10.6082/msr25
Schölch, A. (1993). Palestine in Transformation, 1856-1882, Washington: Institute for Palestine Studies.
Somel, S. A. (2001). The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire, 1839-1908: Islamization, Autocracy, and Discipline, Leiden: Brill.
Yerasimos, S. (2010). Lost Capital of an Empire: The History of Istanbul, London: I. B. Tauris.
Ze'evi, D. (1996). An Ottoman Century: The District of Jerusalem in the 1600s, Albany: State University of New York Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 151 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 105 |
||