آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 462 |
| تعداد مقالات | 3,617 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,563,462 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,004,627 |
چالشهای ساختاری توسعه اقتصاد دیجیتال ایران | ||
| مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل | ||
| دوره 8، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 187-208 اصل مقاله (1.91 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ipes.2026.12171.1747 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین پوراحمدی میبدی* 1؛ علیرضا رحمتی2 | ||
| 1استاد اقتصاد سیاسی بینالملل، گروه سیاست جهانی و منطقهای، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد سیاسی بینالملل، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| اقتصاد دیجیتال، بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی تحولات اقتصادی، ظرفیتهای منحصربهفردی برای ارتقای بهرهوری، کاهش هزینههای مبادله، خلق ارزشافزوده و بازآفرینی ساختار بازارها فراهم ساختهاست. در این میان، کشورهای درحال توسعه، بهویژه ایران، باوجود برخورداری از مزیتهای انسانی، فنّاورانه و جمعیتی، در بهرهگیری بهینه از این ظرفیتها با موانع متعدد و پیچیدهای مواجهاند. پژوهش حاضر با تکیهبر چارچوب نظری اقتصاد سیاسی بینالملل نئولیبرال و بهرهگیری از روش کمّی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی جامع چالشهای ساختاری، نهادی و سیاستی مؤثر بر توسعه اقتصاد دیجیتال ایران میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تداوم مداخلات دولتمحور، ساختارهای انحصاری، سیاستگذاریهای غیرشفاف، نبود نهادهای مستقل تنظیمگر و تحریمهای بینالمللی، مهمترین عوامل بازدارنده در تحقق مؤلفههای بنیادین نئولیبرالیسم، نظیر خصوصیسازی واقعی، مقرراتزدایی، جذب سرمایه خارجی و ادغام در زنجیرههای اقتصاد جهانی به شمار میروند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که زیستبوم دیجیتال ایران بهجای پیروی از الگوی تحول هدفمند و سیاستمحور، عمدتاً در واکنش به بحرانهای بیرونی و شرایط اضطراری، ازجمله تحریمها، بحران کرونا و فشارهای تورمی، رشد مقطعی را تجربه کرده است. ضعف در زیرساختهای ارتباطی، اختلال در حکمرانی داده، محدودیت در دسترسی به فناوریهای نوظهور و فضای نامطمئن سرمایهگذاری، موجب کاهش رقابتپذیری اکوسیستم دیجیتال و فرار سرمایه انسانی شدهاند. در چنین بستری، بخش خصوصی نیز بهدلیل وابستگی ساختاری به نهادهای دولتی و شبهدولتی، از ایفای نقش اثربخش در توسعه پایدار این حوزه باز ماندهاست. برایناساس، پژوهش نتیجه میگیرد که تحول پایدار در اقتصاد دیجیتال ایران مستلزم بازتعریف نقش دولت، کاهش تصدیگری نهادی، شفافسازی مقررات، تقویت و گسترش همکاریهای بینالمللی است. تنها از رهگذر پذیرش منطق اقتصاد بازار و پیادهسازی اصول نئولیبرالی در بستری بومیسازیشده، میتوان امید داشت که اقتصاد دیجیتال ایران در مسیر رقابتپذیری جهانی و رشد فراگیر قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اقتصاد دیجیتال؛ ایران؛ نئولیبرالیسم؛ توسعه؛ سیاستگذاری؛ فنّاوری؛ سرمایهگذاری | ||
| مراجع | ||
|
انجمن تجارت الکترونیک تهران (۱۴۰۲). «کیفیت اینترنت در ایران: گزارش تحلیلی اختلالات، محدودیتها و سرعت اینترنت در ایران». 1‑68. https://etchamber.ir/
بیات، زهرا (1400). «بررسی اثرات کرونا بر اقتصاد دیجیتال». همایش ملی تحقیقات میانرشتهای در مدیریت و علوم انسانی، 1‑12. https://www.sid.ir/fileserver/sf/1068h14000302.pdf
تکراسا (۱۴۰۱). «اندازه بازار خریدوفروش محصول در اینستاگرام و صنعت تجارت اجتماعی در ایران»، 1‑56. https://techrasa.com/ fa/
دیجیکالا (۱۴۰۲). «گزارش سالانه دیجیکالا». https://about.digikala.com/r02-media/report1402uploadedfiles/ Digikala-Report-1402_h2aWOwo.pdf
رستگاری، شاهو؛ باباییفرد، اسدالله؛ نیازی، محسن (1403). «درک تجربه ذینفعان از فرایند خصوصی سازی در ایران». جامعهشناسی کاربردی، 35(2)، 69‑100.
سلاحورزی، حسین (۱۴۰۳). «ارزش اسمی کل گردش مالی تجارت الکترونیک». [پست در شبکه اجتماعی ایکس]. https://x.com/i/ status/1870170445200199886?mx=2
کیانیفر، علی؛ باغانی، علی؛ بهجتیفرد، حامد (1402). «سیستمهای یکپارچه مالی و مالیاتی در اقتصاد دیجیتال در ایران». همایش ملی پژوهشهای نوپدید در حسابداری، مالی، مدیریت و اقتصاد با رویکرد توسعه اکوسیستم نوآوری. https://civilica.com/l/ 132527/pgn-7/
لاوندز، وی؛ مارش، دیوید؛ استوکر، جری (۱۴۰۲). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاجییوسفی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی (ویراست جدید، چاپ اول).
مجمع فعالان اقتصادی (1401). «خسارت فیلترینگ در ایران». [پست در کانال تلگرام] https://t.me/iran_economy_online/ 18899
مرادی، محمدعلی؛ هدایتی، محمدرضا (1397). «طراحی مدل تکاملی گذار ایران به اقتصاد دیجیتال». پژوهشنامه اقتصادی، 18(68)، 219‑251.
مقدم، محمدرضا (1399). «اقتصاد دیجیتال و چالشهای آن در ایران». ششمین کنفرانس بینالمللی مدیریت امور مالی، تجارت، بانک، اقتصاد و حسابداری، تهران.
مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی (1401). «ارزیابی و تحلیل شکاف رقابتپذیری اقتصاد ایران»، 1-39. www.itsr.ir.
موسیزاده موسوی، سید محمد؛ همتان عطارباشی، عطیه (1399). «اقتصاد دیجیتال (4): بررسی وضعیت موجود اکوسیستم اقتصاد دیجیتال در کشور». تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
موسیزاده موسوی، سید محمد؛ باقری، ابوالفضل؛ ادبی فیروزجایی، محمد (1397). «اقتصاد دیجیتال (1): ابعاد و ویژگیها». تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
موسیزاده موسوی، سید محمد؛ باقری، ابوالفضل؛ ادبی فیروزجایی، محمد (1398). «اقتصاد دیجیتال (2): سهم اقتصاد دیجیتال از اقتصاد جهانی و الزامات توسعه آن». تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
نفرلی صالح، نورالله؛ عباسی، ابراهیم (1402). «شناسایی نقاط ضعف و قوت عملکرد نئوبانکها در ایران». فصلنامه مدیریت پویا و تحلیل کسبوکار، 2(1)، 1‑17.
وست، مایکل؛ بالام، دیوید (١٣٩٧). درآمدى بر اقتصاد سیاسى بینالملل. ترجمه احمد ساعى و عبدالمجید سیفى. تهران: قومس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,771 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 786 |
||