آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 457 |
| تعداد مقالات | 3,578 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,383,421 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,887,937 |
تحلیل مثنوی عقل و عشق محمد خاقانی اصفهانی؛ در گذار از کمال فرم پارناسین به سوی رسالت معنا و اتحاد | ||
| کاوش نامه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 61، فروردین 1405، صفحه 1-24 اصل مقاله (570.96 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jccl.2026.12524.2708 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا بلوری1؛ روح اله نصیری* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در این مقاله، مثنوی عقل و عشق اثر محمد خاقانی اصفهانی با رویکردی تطبیقی و از منظر مکتب پارناسیسم مورد تحلیل قرار گرفته است. پژوهش حاضر بر چگونگی استعلای این اثر از کمالگرایی صوری، که مشخصه پارناسینهاست، به سوی تحقق یک رسالت معنایی و وحدتبخش تمرکز دارد. پارناسیسم، با شعار «هنر برای هنر»، بر کمال فرم، عینیتگرایی، و استقلال اثر هنری تاکید میورزید. مثنوی عقل و عشق در ابعادی چون چیرهدستی در ساختار مثنوی، صناعت زبانی فاخر (فارسی و عربی)، و چارچوب نمایشی منسجم، قابل قیاس با ایدهآلهای فرمی پارناسین است. با این حال، این اثر در اهداف غایی خود، از محدودیتهای پارناسیسم فراتر میرود. خاقانی اصفهانی، به جای آنکه فرم را غایت بپندارد، آن را به مثابه ابزاری برای انتقال مضامین عمیق فلسفی، عرفانی، و دینی به کار میگیرد. هدف اصلی مثنوی، ارائه الگویی برای «اتحاد عقل و عشق»، نقد گسست علم از ایمان، و ایجاد همگرایی فرهنگی و ادبی است؛ این هدفمندی آشکار، در تضاد با اصل «هنر برای هنر» قرار دارد. حضور فعال شاعر به عنوان راوی و راهبر، به جای عینیت سرد پارناسین، به اثر شور و حرارت فکری و معنوی میبخشد. این پژوهش نشان میدهد که مثنوی عقل و عشق ، ضمن برخورداری از کمال صوری ستودنی، این فرم را نه هدف نهایی، بلکه بستری برای تحقق «رسالت معنا و اتحاد» قرار داده و بدین ترتیب، جایگاه خود را در سنت غنی شعر تعلیمی، فلسفی و عرفانی فارسی تثبیت میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| محمد خاقانی اصفهانی؛ مثنوی عقل و عشق؛ پارناسیسم؛ کمال فرم؛ رسالت معنا | ||
| مراجع | ||
|
آبرامز، مایر هوارد ( ۱۳۸۷). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی، ترجمه سعید سبزیان، تهران: انتشارات رهنما.
بارت، رولان ( ۱۳۹۲). لذت متن، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
پورنامداریان، تقی ( ۱۳۸۸). رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی: تحلیلی از داستانهای عرفانی-فلسفی ابن سینا و سهروردی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
خاقانی اصفهانی، محمد ( ۱۴۰۴). مثنوی عقل و عشق ، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
داد، سیما ( ۱۳۹۵). فرهنگ اصطلاحات ادبی: واژهنامه مفاهیم و اصطلاحات ادبی فارسی و اروپایی، ویراست جدید، تهران: مروارید.
دو بروین، جی. تی. پی. ( ۲۰۰۹). شعر عرفانی فارسی: مقدمهای بر کاربرد عرفانی اشعار کلاسیک، لندن، راتلج (Routledge).
دوروف، تزوتان (۱۳۹۶). بوطیقای ساختارگرا، ترجمه م. نوالی، تهران: نی.
زمانی، کریم ( ۱۳۸۵). میناگر عشق: شرح موضوعی مثنوی معنوی مولوی، تهران: نی.
سارتر، ژان پل (۱۳۸۷). ادبیات چیست؟، ترجمه م. فولادی و نجفی، تهران: نیلوفر.
سافی، امید (۲۰۱۰). «طریق عشق در سنت عرفان فارسی»، در همراهی با ادبیات خاورمیانه، ویراستار پائولا سندرز، وایلی-بلکول، صص ۱۴۵- 162.
شمیسا، سیروس (۱۳۸۶). انواع ادبی، تهران: میترا.
صفوی، کورش (۱۳۹۰). از زبانشناسی به ادبیات (جلد دوم: نظم)، تهران: سوره.
گلدمن، لوسین (۱۳۷۱). جامعهشناسی ادبیات: دفاع از جامعهشناسی رمان، ترجمه م. پوینده، تهران: هوش و ابتکار.
گوتیه، تئوفیل ( ۲۰۰۵). «مقدمه مادموازل دوموپن (۱۸۳۵)»، در هنرِ هنر برای هنر: مجموعهای از نوشتهها، ویراستار جی. اچ. بل-ویادا، دانشگاه نبراسکا، صص ۱۳-۴۰.
گورودن، ری بث (۲۰۱۲). «از ادبیات-شیء زینتی تا شعر-شیء: زیباییشناسی پارناسین در عصر بازتولید مکانیکی»، The Romanic Review، دوره ۱۰۳، شماره ۳/۴، صص ۳۸۱-۳۹۷.
مایفسکی، هنری اف ( ۲۰۱۱). «بوطیقای غیرشخصی بودن: میراث پارناسین»، در همراهی با شعر فرانسه: از هشت شاعر تا امروز، ویراستار مری لوئیس شاو، وایلی-بلکول، صص ۲۱۵-۲۲۸.
نصر، سید حسین (۱۳۸۶). معرفت و معنویت، ترجمه ا. رحمتی، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
ولک، رنه و آستن وارن (۱۳۷۳). نظریه ادبیات، ترجمه ض. موحد و پ. مهاجر، تهران: علمی و فرهنگی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 200 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 146 |
||