آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,661,367 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,251 |
مطالعه جنسیتی اِعمال قدرت در رمان های طشّاری و پاییز را فراموش کن (با تکیه بر نظریه میشل فوکو) | ||
| کاوش نامه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 60، دی 1404، صفحه 97-122 اصل مقاله (623.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jccl.2025.11879.2683 | ||
| نویسندگان | ||
| پیمان صالحی* 1؛ سمیه سادات شفیعی2 | ||
| 1استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه جامعهشناسی نظری، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نقد فمنیستی سعی دارد تا نقش فرهنگ مردسالارانه را در تصویر ارائه شده از زن در آثار ادبی بیان کند و آثار ادبی و هنری در نظام فلسفی میشل فوکو فیلسوف و نظریهپرداز فرانسوی از جایگاه ممتازی برخوردارند و او در تبیین طرح فکری خود از این آثار بهرة فراوان برده است. قدرت، کلیدواژة نظریات فوکو است به گونهای که هر گفتمانی را برآمده از قدرت میبیند و متأثر از اندیشة نیچه معتقد است که قدرت تنها متعلق به طبقة فرادستان نیست، بلکه در تمامی لایههای اجتماعی وجود دارد و زبان، عرصة بروز روابط قدرت و تعیین کنندة سوژة غالب و سوژة تحت سلطه است. بر این اساس، پژوهش حاضر تلاش کرده است تا با استفاده از مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی، به مطالعة جنسیتی اِعمال قدرت در رمان طشّاری اثر إنعام کجهجی نویسندة عراقی و رمان پاییز را فراموش کن نوشتة فهیمه رحیمی نویسندة ایرانی بر اساس نظریة میشل فوکو بپردازد. نتایج نشان از آن دارد که در هر دو رمان، انواع مختلف اِعمال قدرت به کار گرفته شده است، هر چند در رمان پاییز را فراموش کن، برخی موارد مانند اِعمال قدرت خرافات و باورهای عامیانه، اِعمال قدرت فرادستان اجتماعی بر فرودستان اجتماعی و عاملیت مرجّح مردانه در صورتبندی عشق، جلوهگری بیشتری دارد. نویسندگان این دو رمان مصمم هستند تا نشان دهند که گرچه در جوامع سنتی عراقی و ایرانی، در موارد زیادی زنان به عنوان فرودستان، قربانی قدرت فرادستان که در تمامی طبقات اجتماعی وجود دارند، هستند، اما با مقاومت در برابر آنان توانستهاند از مرز زنانی احساساتی و منفعل تا مرز زنانی منطقی و فعال و از عامیانه اندیشی تا پهنة فعالیتهای سیاسی و اجتماعی پیش بروند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| إنعام کجهجی؛ فهیمه رحیمی؛ طشّاری؛ پاییز را فراموش کن؛ میشل فوکو؛ قدرت | ||
| مراجع | ||
|
آشوری، داریوش (1396). تعریفها و مفهوم فرهنگ، چاپ ششم، تهران: آگه.
پارسانیا، حمید، و ظاهر یوسفی (1395). «بررسی انتقادی مقاومت در اندیشة میشل فوکو»،مجلة معرفت فرهنگی اجتماعی، مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم، شمارة 27، 72- 47.
پایا، علی (1375). «جایگاه مفهوم صدق در آراء فوکو»، نامة فرهنگ، شمارة 22، 109- 88.
جبار علی، شیماء (2019م). «مقاربة الخطاب السردی من جهة تداولیة؛ روایة طشاری لإنعام کجهجی أنموذجاً»، مجلة البحث العلمی فی الآداب، شمارة 20، 96- 67.
حسینی، مریم (1384). «روایت زنانه در داستاننویسی زنان»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شمارة 93، 101- 94.
خالد محمد الدخیل، هاجر (2019م). «سیمیائیة المکان فی روایة طشاری لإنعام کجهجی»، مجلة الأندلس، شمارة 14، 131- 80.
دریفیوس، هیبوبرت و پل رابینو (1376). میشل فوکو: فراسوی ساختارگرایی و هرمنوتیک، ترجمة حسین بشیریه، تهران: نی.
رحیمی، فهیمه (1370). پاییزرافراموشکن، تهران: چکاوک.
سجودی، فروزان (1382). «فوکو و برخی مفاهیم بنیادی»، مجلة کلک، شمارة 140، 10- 7.
سروش، شیرین؛ امیری، جهانگیر؛ معروف، یحیی و سلیمی، علی (1403). «خوانشی نو از زنان در جامعة ایران و لبنان بر اساس نظریة گیدنز (بررسی سنت و مدرنیته در دو رمان أنا أحیا و عادت میکنیم)»، کاوشنامة ادبیات تطبیقی، 14 (3)، 48- 25. 10.22126/jccl.2021.5948.2206
سلدن، رامان و پیتر ویدوسون (1392). راهنمای نظریة ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، چاپ پنجم، تهران: طرح نو.
سمعان، امیل بطرس، (1987). دراسات فی الروایة العربیة، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
ضمیران، محمد (1378). میشل فوکو: دانش و قدرت، چاپ اول، تهران: هرمس.
عدنان اسماعیل، ضفاف (2019م). «نسق الاسترجاع فی روایة طشاری لإنعام کجهجی»، مجلة جامعة بابل للعلوم الإنسانیة، شمارة 6، 409- 393.
فتاحی، سید مهدی (1387). «گفتمان قدرت در اندیشة فوکو»، مجلة دانشنامه، دورة 1، شمارة 4، 73- 65.
فوکو، میشل (1378). مراقبت و تنبیه، تولد زندان، ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی.
فوکو، میشل (1389). (ب) نظم اشیاء: دیرینهشناسی علوم انسانی، ترجمة یحیی امامی، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی اجتماعی.
فوکو، میشل (1389). (الف) سوژه و قدرت در تئاتر و فلسفه، ترجمة نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی.
کجهجی، إنعام (2013). طشّاری، بیروت: دار الجدید، ط1، 2013.
گوتینگ، گری (1390). فوکو، ترجمة مهدی یوسفی، تهران: افق.
لازورس، ریتشارد (بیتا). الشخصیة، ترجمة: سید محمد غنیم، مراجعة، محمد عثمان نجاتی، بیروت: دار الشروق.
متیوز، اریک (1391). فلسفة فرانسه در قرن بیستم، ترجمة محسن حکیمی، چاپ دوم، تهران: ققنوس.
مرتضوی، شورانگیز، بیژن ظهیری و رامین محرمی (1397). «بررسی تطبیقی شخصیت زن در آثار فهیمه رحیمی و دانیل استیل مطالعة موردی: رمان پنجره و رمان طلوع عشق»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و فرهنگ، سال نهم، شماره 36 ، 74-55.
مقدادی، بهرام (1380). فرهنگ اصطلاحات ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران: فکر روز.
هنرمند، سعید (1387). درآمدی بر فوکو: جستار دربارة قدرت، گفتمان، آگاهی، تاریخ و فضا، تهران: نشر جوان.
هیندس،باری (1390). گفتارهای قدرت از هابز تا فوکو، مترجم مصطفی یونسی،تهران: پردیس دانش. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 36 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 40 |
||