آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,661,367 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,251 |
بررسی نشانه شناسانه و ساختاری حکایت بانو و ماهی خندان از چهل طوطی با رویکرد پدیدارشناختی | ||
| پژوهش نامه ادبیات داستانی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/rp.2026.12626.2160 | ||
| نویسنده | ||
| حسین طاهری* | ||
| دانشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| حکایت بانو و ماهی خندان از مجموعۀ چهلطوطی، واجد ظرفیتی چندلایه برای بازخوانی از منظر نشانهشناسی فرهنگی و روایی است. این حکایت، از خلال شبکهای از دالها_ شامل شخصیتهای انسانی و غیرانسانی، کنشهای گفتاری و غیرگفتاری و رمزگان اخلاقی و جنسیتی_ به تولید معنایی میپردازد که از سطح رویداد روایی فراتر میرود و به ساحتهای اسطورهای و گفتمانی راه مییابد. در این پژوهش، با اتکاء به الگوی دلالتی سُسور و طبقهبندی نشانهها در نشانهشناسی پیرس (آیکون، ایندکس، سمبل)، و نیز با بهکارگیری مدل کنشگری گرماس، به واکاوی کارکرد دال مرکزی «خندۀ ماهی» پرداختهمیشود. این دال، از منظر بارت و لوتمن نیز بهمثابۀ گسست از نظم طبیعی و ورود به نظم افشاگرانۀ حقیقت، در امتداد رمزگان فرهنگیِ «شاهد غیرانسانی» در متون کهن هند و ایران است و مانند محرّک افشای خیانت و بازتولید نظم اخلاقی-سیاسی عمل میکند. روش کار مبتنی بر تحلیل کیفی متن از راه شناسایی و طبقهبندی نشانهها، ترسیم روابط کنشگران بر اساس مدل روایی و تفسیر رمزگان در بافت فرهنگی-تاریخی بودهاست. یافتهها نشانمیدهد که این روایت با بهرهگیری از دلالتهای چندگانۀ خندۀ ماهی، همزمان دو فرایند بازنمایی و داوری اخلاقی را پیش میبرد و از راه تقابلهای دوگانه (پنهان/آشکار، سکوت/افشا، وفاداری/خیانت، انسان/طبیعت)، ساختار گفتمانیای میسازد که کارکرد آن، تثبیت نظم اجتماعی مطلوب در گسترۀ جهانبینی روایت است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بانو و ماهی خندان؛ چهلطوطی؛ نشانهشناسی؛ پدیدارشناسی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 26 |
||