آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 468 |
| تعداد مقالات | 3,642 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,644,348 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,054,454 |
خوانش روایتشناختی از نمایشنامههای لعبة الموت اثر توفیق حکیم و صدای شکستن اثر بهمن فرسی براساس نظریة مونیکا فلودرنیک | ||
| کاوش نامه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 1، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 62، تیر 1405، صفحه 1-34 اصل مقاله (701.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jccl.2026.12439.2704 | ||
| نویسندگان | ||
| علی خالقی* 1؛ سید مجید مقیمی2 | ||
| 1استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| روایتشناسی نمایشنامه یا درام یکی از مباحثی است که در سالهای اخیر و بهویژه با تلاشهای نظریهپردازان معاصری مانند آنسگر نونینگ و برایان ریچاردسون وارد مقولة روایتشناسی شد. همزمان با این تلاشها، مونیکا فلودرنیک روایتشناس معاصر آلمانی تلاش موفقی را در زمینة تفسیر مؤلفههای روایی موجود در نمایشنامهها براساس مفاهیم مرتبط با روایتشناسی ساختارگرا شروع کرد که به گسترش روایتشناسی نمایشنامه بر مبنای نظریههای معاصر کمک فراوانی نموده است. پژوهش حاضر بر آن است تا بهشیوة توصیفی ـ تحلیلی و بر مبنای مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی و نظریة فلودرنیک درزمینة روایتشناسی نمایشنامه، به بررسی مؤلفههای روایی نمایشنامة لعبة الموت اثر توفیق حکیم و صدای شکستن اثر بهمن فرسی بپردازد. در همین زمینه مهمترین شاخصهای مطرح شده در نظریة فلودرنیک یعنی راوی آشکار، الگوهای بیانی، نحوة معرفی شخصیتها، صفتهای توصیفی، مجاز، مکان نمایشی، فضا و زمان و سرانجام شیوههای بازنمایی سخن که فلودرنیک از آنها بهعنوان شاخصههای روایتمندی یاد میکند، در این نمایشنامهها مورد شناسایی و تحلیل قرار گرفت. نتایج بهدستآمده نشان دهندة موفقیت نظریة فلودرنیک در تحلیل ساختارمند این دو نمایشنامه و روشن شدن جنبههایی از آن است که پیش از این کمتر بدان توجه شده بود.هر دو نمایشنامه با محوریت جستجوی حقیقت، تحوّل معنوی و نقد ساختارهای اجتماعی، تضادهای درونی و بیرونی انسان را از طریق شخصیتهایی با دیدگاههای متفاوت به تصویر میکشند. و با بهرهگیری از زمان و فضایی نمادین (مانند: قصر؛ بیابان و خانه فرهاد) و شیوههای بازنمایی سخن چون دیالوگ، مونولوگ و زبان استعاری، مخاطب را مستقیماً درگیر مفاهیم فلسفی میکنند. در مجموع، حکیم و فرسی با ساختارهای دراماتیک خود، روایت را به تجربهای معنوی و فلسفی تبدیل میکنند که امکان تأمل در باب حقیقت، آزادی و زندگی را فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روایتشناسی؛ مونیکا فلودرنیک؛ نمایشنامه؛ لعبة الموت؛ صدای شکستن | ||
| مراجع | ||
|
تودورف، تزوتان (1382)، بوطیقای ساختارگرا. ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگه.
چاوشینی، عبدالله؛ نبیئیان، پانتهآ (1403) «بررسی کاربردشناختی زبان نمایشی در نمایشنامههای بهمن فرسی نمونههای مطالعاتی: گلدان، بهار و عروسک، چوب زیر بغل، دو ضربدر دو مساوی بینهایت و پلههای یک نردبان»، مجله مطالعات نقد ادبی، 19 (56)، 61-82.
حاجیآقابابایی، محمدرضا (1398)، روایتشناسی؛ نظریه و کاربرد، تهران: مهراندیش.
حسان، عبدالحکیم (۱۹۸۳). «الأدب المقارن بین المفهومین الفرنسی و الأمریکی.» فصول قاهره، المجلد3، صص. 1-1۷.
حکیم، توفیق (1985م)، مسرحیة لعبة الموت، چ 1، قاهره: مکتبة الآداب.
رحیمیخویگانی، محمّد؛ گلی، فاطمه ؛ زرکوب، منصوره (1391)، «داستان ابلیس ینتصر توفیق حکیم از منظر ساختارگرایانه بارت»، مجله نقد ادب معاصر عربی، 2 (3)، 123-140.
رهادوست، بهار (1380)، «ویژگیهای رمان پست مدرن»، مجله کارنامه، (26)، 30-33.
سلیمی، علی؛ قبادی، مصیب (1392) «دو خوانش متفاوت از افسانة شهرزاد در نمایشنامههایی از توفیق حکیم و علیاحمد باکثیر»، مجله ادبیات تطبیقی، 5 (9)، 75-94.
شعیری، حمیدرضا (1391)، مبانی معناشناسی نوین، تهران: سمت.
علویمقدم، محمّد (1355)، «هنر استعاره در قرآن»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، 12 (47)، 391-413.
علی زادهذوالبین، محمّد؛ نجّار، اسماعیل؛ محمودبختیاری، بهروز (1402)، «تحلیل روایتشناختی نمایشنامه مجلس قربانی سنمّار براساس نظریه مونیکا فلودرنیک»، مجله روایتشناسی، 7 (13)، 281-311.
https://doi.org/10.22034/jlc.2022.314154.1429
عموری، نعیم؛ آهیخته، طاهره (1401)، «بررسی مقایسهای عناصر نمایشنامه در آثار نمایشی محمود دولتآبادی و سعدالله ونوس براساس دیدگاه ارسطو، مورد پژوهانه: نمایشنامه تنگنا و نمایشنامه بائع الدبس الفقیر»، مجله کاوش نامه ادبیات تطبیقی، 12 (46)، 91-111. https://doi.org/10.22126/jccl.2021.5590.2164
فرسی، بهمن (1394)، صدای شکستن، تهران، نشر بیدگل.
فیستر، مانفرد (1395)، نظریه و تحلیل درام، ترجمۀ مهدی نصرالهزاده، تهران: مینوی خرد.
محبی، پرستو (1398)، روایتشناسی درام، تهران: جام زرین.
ناظمیان، رضا؛ شادمان، یسرا (1401) «نقد و واکاوی همارزی لایههای فرهنگی در سه نمایشنامة عربی توفیق حکیم با تکیه بر رویکرد میشل بالار»، پژوهشنامه نقد ادب عربی، 13 (25)، 31-57.
https://doi.org/10.29252/jalc.2022.227051.1136 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 271 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 26 |
||