آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 450 |
| تعداد مقالات | 3,543 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,177,193 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,800,178 |
بازنمایی دو الگوی تقابلی و تعاملی سیاست خارجی ایران بر مبنای تمایز جوامع روحبنیان و اشتهابنیان: تحلیل مقایسهای دورههای مصدق و روحانی | ||
| مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ipes.2026.13681.1820 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید یحیوی* ؛ نجف شیخ سرایی | ||
| استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با تکیه بر تمایز مفهومی میان «جامعه روحبنیان» و «جامعه اشتهابنیان»، به تحلیل تطبیقی سیاست خارجی ایران در دو مقطع تاریخیِ دولت دکتر محمد مصدق و دولت دکتر حسن روحانی میپردازد. چارچوب نظری پژوهش بر انسانشناسی افلاطونی و بازخوانی معاصر مفهوم «تیموس» در اندیشه هگل و فوکویاما استوار است. بر این اساس، هرگاه عقل در خدمت «روح» قرار گیرد، الگوی رفتاری عزتطلب، استقلالخواه و مبتنی بر شناسایی شکل میگیرد؛ و هرگاه عقل در خدمت «اشتها» باشد، سیاستورزی معطوف به منافع مادی، رفاه و محاسبه اقتصادی غلبه مییابد. پرسش اصلی مقاله آن است که چرا مصدق سیاست تقابل با قدرتهای خارجی را برگزید، در حالیکه روحانی راهبرد تعامل و همکاری را دنبال کرد؟ فرضیه پژوهش این است که غلبه مؤلفههای روحبنیان در دوره مصدق و اشتهابنیان در دوره روحانی، به تکوین دو الگوی متفاوت در سیاست خارجی انجامیده است. یافتهها نشان میدهد در نهضت ملی شدن صنعت نفت، کرامت ملی و استقلال سیاسی بر ملاحظات اقتصادی تقدم یافت و سیاست خارجی ماهیتی تقابلی پیدا کرد. در مقابل، در دوره روحانی، حل بحران هستهای و رفع تحریمها بهمنظور جذب سرمایه خارجی و بهبود معیشت عمومی در اولویت قرار گرفت و سیاست خارجی به ابزاری برای توسعه اقتصادی بدل شد. مقاله با روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع تاریخی و اسنادی نتیجه میگیرد که تفاوت این دو الگو، ریشه در برداشت متفاوت از انسان، منافع ملی و نسبت عزت و رفاه دارد. در عین حال، تجربه هر دو دوره نشان میدهد فقدان توازن پایدار میان روح و اشتها میتواند به بروز چالشهای ساختاری در سیاست خارجی بینجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیاست خارجی ایران؛ انسان شناسی؛ تیموس؛ جامعه روحبنیان؛ جامعه اشتهابنیان | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 65 |
||