آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 470 |
| تعداد مقالات | 3,684 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,920,155 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,135,784 |
تحلیل تطبیقی رمان‌های مدیر مدرسه جلال آل احمد و اللّص و الکلابنجیب محفوظ بر مبنای رئالیسم انتقادی | ||
| کاوش نامه ادبیات تطبیقی | ||
| مقاله 5، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 62، تیر 1405، صفحه 131-158 اصل مقاله (618.96 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jccl.2026.13679.2751 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین مهتدی* 1؛ سمیه شرونی2 | ||
| 1دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. | ||
| 2استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مسأله اصلی این پژوهش بررسی کارکرد رئالیسم انتقادی در شکل‌دهی تصویر واقعیت و نیز نشان‌دادن چگونگی نقد جامعه در رمان‌های مدیر مدرسه جلال آل احمد و اللصّ و الکلاب نجیب محفوظ است. اهداف پژوهش نیز شناسایی و تحلیل رئالیسم انتقادی در این دو اثر است و پژوهشگران برآن اند تا به تبیین نقدهای اجتماعی دو نویسنده در دو جامعۀ ایران و مصر از طریق این رویکرد ادبی بپردازند. روش پژوهش بر مبنای توصیف، تحلیل و تطبیق متن دو رمان با تمرکز بر مؤلفه‌های رئالیسم انتقادی و مقایسۀ شاخصه‌هایی چون بازتاب واقعیت، کلیت اجتماعی، نسبت فرد و جامعه، تیپ‌سازی و ادبیات مردمی در این دو اثر صورت می‌گیرد. نتایج حاکی از تطبیق کامل دو اثر با شاخصه‌های رئالیسم انتقادی لوکاچی است. در هر دو اثر قهرمان در تضاد با ساختارهای حاکم قرار دارد و هر دو نویسنده ضمن تیپ‌سازی‌های اجتماعی از ویژگی‌های اخلاقی و روانی بهره‌گرفته‌اند اما بررسی دو مؤلفه دیگر نشان می‌دهد محفوظ کلیت اجتماعی بیشتری را منعکس کرده و نیز ادبیات مردمی در رمان محفوظ نمود و برجستگی بیشتر دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مدیر مدرسه؛ اللص و الکلاب؛ جامعه‌شناسی ادبیات؛ کلیت اجتماعی؛ جامعۀ ایران؛ جامعۀ مصر | ||
| مراجع | ||
|
آل احمد، جلال(1394). مدیر مدرسه، چاپ چهارم، تهران: سخن.
ایو تادیه، ژان(1377). جامعه‌شناسی ادبیات و بنیان‌گذاران آن(مجموعه مقالات)، گزیده و ترجمه محمدجعفر پوینده، تهران نقش جهان.
ایروان، شهین(1393). «مقدمه‌ای بر تبیین نظام آموزش و پرورش ایران از آغاز دورۀ مدرن‌سازی تا امروز»، پژوهش‌نامه مبانی تعلیم و تربیت، سال چهارم، شماره 1، صص 110-83.
بوریس، ساچکوف(1362). تاریخ رئالیسم: پژوهشی در ادبیات رئالیسی از رنسانس تا امروز، ترجمه محمدتقی فرامرزی، تهران: تندر.
دستغیب، عبدالعلی(1390). نقد آثار جلال آل احمد، تهران: سروش.
رافائل، ماکس(1357). نگاه به تاریخ ادبیات جهان (تاریخ رئالیسم)، ترجمه محمد تقی فرامرزی، تهران: شباهنگ.
رنجبر، محمود(1397). «تحلیل رئالیسم انتقادی شخصیت پروبلماتیک در رمان زیبا صدایم کن»، نقد و نظریه ادبی، دوره 3، پیاپی2، شماره 6، صص 119- 99.
زیما، پیر و(1377). درآمدی بر جامعه‌شناسی ادبیات: مجموعه مقالات (نظرات آدرنو و دیگران...)، گزیده و ترجمه محمدجعفر پوینده، تهران نقش جهان.
سلماوی، محمد (2007). نجیب محفوظ: المحلة الأخیرة، القاهره: دارالشروق.
صولی، محسن(1389). بررسی مضمون و ساختار رمان اللص و الکلاب اثر نجیب محفوظ، پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کردستان.
علی میرزایی، الهام ، حیدری، محمود، رضایی، رضا (1403). «مطالعۀ تطبیقی استعاره‌های مفهومی در رمان‌های آینه‌های دردار و اللص و الکلاب با تأکید بر مضامین اجتماعی»، کاوشنامه ادبیات تطبیقی، دوره 14، شماره3 پیاپی 55، صص 68- 49.
الغیطانی، جمال(1980). نجیب محفوظ یتذکر، بیروت: دارالمیسره.
فرجی نصیری، شهریار، مسعودنیا، حسین و هرسیج، حسین (1394). «نقش طبقه متوسط جدید در انقلاب 2011 مصر»، سیاست جهانی، دوره 4، شماره دوم، صص 148- 100.
قادری، فاطمه، کیانی، مریم و کاظمی زهرانی، مرضیه (1395). «بررسی تطبیقی مضامین اجتماعی در رمان ابن‌الفقیر اثر مولود فرعون و داستان مدیر مدرسه اثر جلال آل احمد»، نشریه کاوشنامه ادبیات تطبیقی، دوره 6، شماره 24، صص 140- 119.
کریمی مطهر، جان الله و اکبرزاده، ناهید.(1392). «بازتاب رئالیسم انتقادی روسیه در ادبیات فارسی معاصر: مطالعه موردی وکلای مرافعه اثر میرزا فتحعلی آخوندزاده»، ادب فارسی، شمارۀ پیاپی 11، صص 71-59.
لوکاچ، گئورگ(1373). پژوهشی در رئالیسم اروپایی، ترجمه اکبر افسری، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لوکاچ، گئورگ(1377). تاریخ و آگاهی طبقاتی: پژوهشی در دیالکتیک مارکسیستی، ترجمه محمدجعفر پوینده، تهران: تجربه.
لوکاچ، گئورگ (1392). جامعه‌شناسی رمان، ترجمه محمد جعفر پوینده، تهران: ماهی.
لوکاچ، گئورگ (1402) . معنای رئالیسم معاصر، ترجمه احسان پورخیری، تهران: لاهیتا.
محفوظ، نجیب(بی‌تا). اللّص و الکلاب، الناشر: مکتبه مصر.
میرآخوری، قاسم و حیدر شجاعی(1376). مرغ حق: زندگی و اندیشۀ جلال آل احمد، تهران: جامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 262 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 51 |
||