آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 468 |
| تعداد مقالات | 3,642 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,643,132 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,053,787 |
آدلر و خسرو: پیوند روانکاوی و ادبیات در بررسی یک شخصیت پیچیده بر اساس منظومه نظامی | ||
| پژوهش نامه ادبیات داستانی | ||
| دوره 14، پیوست پاییز (3) - شماره پیاپی 53، مهر 1404، صفحه 197-219 اصل مقاله (464.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/rp.2024.11329.2025 | ||
| نویسندگان | ||
| سوسن ولی زاده* 1؛ رضا برزویی1؛ شراره الهامی2 | ||
| 1گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. | ||
| 2استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نقد روانشناختی از حوزههای جدید نقد ادبی است. منتقد ادبی با تکیه بر نظریههای روانشناسی میتواند شخصیتهای یک اثر ادبی را با توجه به یک نظریهی روانشناسی، تحلیل و توصیف کند. یکی از نظریههای روانشناسی، «نظریهی احساس حقارت» است. این نظریه، اساس مکتب فردی «آلفرد آدلر» روانشناس اتریشی است. آدلر، این احساس را انگیزه تمام تلاشهای انسان می داند. به نظر این روانشناس، اگر احساس حقارت، با روش های طبیعی جبران نشود، به عقدهی حقارت تبدیل می شود. در این مقاله، شخصیت «خسرو» در منظومهی «خسرو و شیرین» نظامی، با توجه به اصل «احساس حقارت» و مکانیزمهای جبران، در نظریهی «آلفرد آدلر» بررسی شده و چگونگی پیدایش احساس کِهتری در خسرو و شیوههای جبران او تحلیل شده است. نوع پژوهش کتابخانهای و روش آن، توصیفی-تحلیلی است. یافتههای تحقیق، بیانگر آن است که خسرو -قهرمان اصلی داستان- مانند هرانسان دیگری دارای عقده حقارت بوده و برای گریز از احساس کهتری و ارضای برتری طلبی خود، تلاش فراوان می کند و از شیوههای جبران کاذب بهره میگیرد. حقیر شمردن خود، ابراز خشم، انتخاب جایگزین (برای عشق شیرین )، قتل و. . . روشهای جبران خسرو برای رسیدن به تعادل روانی است. براساس نتایج به دست آمده، خسرو شخصیتی برتری طلب است، احساس حقارت را درک کرده و برای جبران آن از مکانیزمهای جبران متفاوت بهره برده است، در نهایت با به دست آوردن شیرین و رسیدن به این هدف تاحدودی به تعادل روحی دست مییابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آدلر؛ خسرو؛ شخصیت؛ روانکاوی؛ نظامی | ||
| مراجع | ||
|
آدلر، آلفرد (1379). شناخت طبیعت انسان، مترجم: طاهره جواهرساز، تهران، رشد، چاپ اول.
آدلر، آلفرد (1361). روانشناسی فردی، مترجم حسن زمانی شرف شاهی، تهران: پیشگام.
احمدی، جمال و جعفری، فاطمه (1399). نقد روانشناسی شخصیت شیرین در منظومه خسرو و شیرین نظامی (بر اساس رویکرد آدلر)، پانزدهمین همایش بینالمللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی.
پاینده، حسین (1399). نظریه و نقد ادبی، جلد اول، تهران، سمت.
ساعتچی، محمود (1377). نظریهپردازان و نظریهها در روانشناسی، تهران، سخن.
سیاسی، علی اکبر (1390). نظریههای شخصیت یا مکاتب روانشناسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهاردهم.
شفیعآبادی، عبدالله و ناصری، غلامرضا (1399). نظریههای مشاوره و رواندرمانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ سیام.
ﺷﻮﻟﺘﺰ، دوان پی و ﺷﻮﻟﺘﺰ، ﺳﻴﺪﻧﻲ اﻟﻦ (1389) ﺗﺎرﻳﺦ روانﺷﻨﺎﺳﻲ ﻧﻮﻳﻦ. ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻋﻠﻲاﻛﺒﺮ ﺳﻴﻒ؛ ﺣﺴﻦ پاﺷﺎﺷﺮﻳﻔﻲ؛ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻋﻠﻲ آﺑﺎدی و ﺟﻌﻔﺮ ﻧﺠﻔﻲ زﻧﺪ، تهران: دوران.
صمیمی، سعیده (1396). روانکاوی شخصیت خسرو در منظومه خسرو شیرین بر اساس نظریه کارن هورنای، همایش بینالمللی گرامیداشت نظامی گنجهای (گنجوی).
طبیب اصفهانی، میرزا عبدالباقی (1390). دیوان طبیب اصفهانی، به کوشش مجتبی برزابادی فراهانی، نشر سنایی، چاپ اول.
عبدالهزاده، طیبه، ترکمانی باراندوزی، وجیهه و صادقی، انسیه (1399). شخصیت ویس با نگاه به نظریه عقده حقارت آلفرد آدلر. پژوهشنامه ادب غنایی (زبان و ادبیات فارسی)، 18(35 )، 123-140. DOI: 10.22111/jllr.2020.5583
غیاثی، محمد تقی (1382). نقد روانشناختی متن ادبی، تهران، نگاه، چاپ اول.
کوش، سلینا (1396). اصول و مبانی تحلیل متون ادبی، ترجمه حسین پاینده، تهران، مروارید.
محمدی، شهین (1399). بررسی روانشناسی شخصیت شیرین در منظومه خسرو و شیرین نظامی (با تکیه بر نظریه آدلر)، هشتمین کنفرانس بینالمللی روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی.
منصور، محمود (1375). احساس کهتری، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
موران، برنا (1389). نظریههای ادبیات و نقد ادبی، مترجم: ناصر دوران، تهران، نگاه.
نظامی، جمالالدین ابومحمد الیاس بن یوسف (1378). خسرو شیرین، تهران با تصحیح حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان، قطره.
هارلند، ریچارد (1396). دیباچهای تاریخی بر نظریۀ ادبی از افلاطون تا بارت، ترجمه بهزاد برکت، تهران، ماه و خورشید. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 149 |
||