آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,712 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,468,698 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,268,261 |
تحلیل نقش و کارکرد کهن الگوها در چند داستان بلند عامّۀ فارسی | ||
| پژوهش نامه ادبیات داستانی | ||
| مقاله 8، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 56، تیر 1405، صفحه 173-204 اصل مقاله (603.91 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/rp.2026.12159.2111 | ||
| نویسندگان | ||
| رویا نجفیان کهن1؛ حمیدرضا خوارزمی* 2؛ سید امیر جهادی حسینی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان ایران. | ||
| 2دانشیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان ایران. | ||
| 3دانشیار ، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان ایران. | ||
| چکیده | ||
| ادبیّات عامّیانه، برای غنای هرچه بیشتر آثار خویش، از مفاهیم اسطوره‌ای-کهن‌الگویی بهره برده است. در این پژوهش، شش اثر بلند ادب عامّه، از این منظر مورد بررسی قرار می‌گیرد و نشان داده می‌شود که کدام کهن‌الگوها، بسامد بیشتری داشته‌اند و هدف از کاربرد آن‌ها چه بوده است؟ با ذکر نمونه‌هایی، پژوهش به این نتیجه می‌رسد، کهن‌الگوها نه به‌عنوان عناصر صرفاً روایی، بلکه به مثابۀ سازوکارهایی بنیادین در تولید معنا نقش داشته‌اند و کهن‌الگوهایی که در طول اعصار، در پاسخ به بنیادی‌ترین نیازها و ترس‌های بشر آفریده شده‌اند، بیشترین بسامد را در ادب عامّه یافته‌اند. بر همین اساس، کهن‌الگوها را طبق هدف آفرینش، در دو دستۀ اصلی بررسی کرده‌ایم: الف) کهن‌الگوهایی که انسان در رویارویی با زندگی و جایگاه خویش در جهانِ هستی، آفریده است ؛ ب) کهن‌الگوهایی که نتیجۀ مواجهۀ انسان با خطرها است.این دو گروه از کهن‌الگوها علاوه بر پیشبرد پیرنگ و ایجاد تعلیق، به تثبیت باورهای فرهنگی، بازآفرینی اسطوره‌ها و ماندگاری روایت‌ها یاری می‌رسانند. اگرچه نویسندگان، بیشترِ این مفاهیم را از اسطوره و حماسه وام گرفته‌اند، امّا در برخی موارد دست به تغییر و بازآفرینی زده‌‌اند و در این زمینه به خوبی عمل کرده‌اند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اسطوره؛ کهن‌الگو؛ ضمیر ناخودآگاه جمعی؛ ادب عامّه | ||
| مراجع | ||
|
آموزگار، ژاله. (1391) تاریخ اساطیری ایران. چاپ 13، قم: گل‌ها.
ارجانی، فرامرز بن خداداد. (1369) سمک‌عیّار. تصحیح پرویز ناتل خانلری، جلد1/ چاپ 7، تهران: آگاه.
الیاده، میرچا. (1384) اسطورۀ بازگشت جاودانه. ترجمۀ بهمن سرکاراتی، چاپ 2، تهران: طهوری.
الیاده، میرچا. (1388) اسطوره و آیین. برگردان ابوالقاسم اسماعیلپور، چاپ 1، تهران: اسطوره.
ایرانشان بنابیالخیر. (1377) کوش نامه. به کوشش جلال متینی، چاپ 1، تهران: علمی.
پاینده، حسین. (1397) نظریّه و نقد ادبی. چاپ 1، تهران: سمت.
جبری، سوسن؛ یوسفی، سحر. (1395) پیوند عناصر جادویی و انگاره‌های کهن‌الگویی در قصّه‌های عامّه. فرهنگ و ادبیّات عامّه، 4 (11)، 79- 107.
جعفرپور، میلاد. (1404) شواهد پنهان و پیدای جادوگری در آداب عیاری سَمَک و کیمَک عیار. پژوهشنامۀ ادبیات داستانی، 14 (2)، 67- 88.
جهانگیری، علی. (1369) فرهنگ نام‌های شاهنامه. چاپ 1، تهران: برگ.
دهخدا، علی‌اکبر. (1362) لغت نامه. زیر نظر محمّد معین و سیّد جعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.
ذوالفقاری، حسن. (1401) زبان و ادبیّات عامّۀ ایران. چاپ 6، تهران: سمت.
رستگار فسایی، منصور. (1383) پیکرگردانی در اساطیر. چاپ 1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
صفا، ذبیح الله. (1390) حماسه سرایی در ایران. چاپ 5، تهران: فردوس.
طرسوسی، ابوطاهر. (1380) ابومسلمنامه. به کوشش حسین اسماعیلی، جلد1/ چاپ 1، تهران: قطره.
طرسوسی، ابوطاهر. (1356) داراب‌نامه. به کوشش ذبیح الله صفا، چاپ 2، تهران: بنگاه نشر و ترجمۀ کتاب.
ظهیری، محمّد بن علی. (1381) سندبادنامه. تصحیح محمّد باقرکمالالدینی، چاپ 1، تهران: میراث مکتوب.
عبدالهی، منیژه. (1381) فرهنگ نامۀ جانوران در ادب پارسی. چاپ 1، تهران: پژوهنده.
فردوسی، ابوالقاسم. (1392) شاهنامه. به کوشش جلال خالقیمطلق، چاپ 3، تهران: دایره المعارف اسلامی.
فیروزشاه‌نامه. (1388). به کوشش ایرج افشار و مهران افشاری، چاپ 1، تهران: چشمه.
کالیستنس دروغین. (1343) اسکندرنامه. به کوشش ایرج افشار، چاپ 1، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
کزّازی، میرجلال‌الدین. (1394) نامۀ باستان. چاپ 10، قم: گل‌ها.
گلسرخی، ایرج. (1377) تاریخ جادوگری. چاپ 1، تهران: نشر علم.
گورین، ویلفرد، ال؛ لیبر، ارل، جی؛ ویلینگهام، جان، ار؛ مورگان، لی. (1377) راهنمای رویکردهای نقد ادبی. ترجمۀ زهرا میهن‌‌خواه، چاپ 3، تهران: اطّلاعات.
محجوب، محمّد جعفر. (1386) ادبیّات عامیّانۀ ایران. چاپ 3، تهران: چشمه.
مختاری، محمد. (1379) اسطورۀ زال تبلور تضاد و وحدت در حماسۀ ملّی. چاپ 2، تهران: توس.
میرعابدینی، حسن. (1392) تاریخ ادبیّات داستانی ایران. چاپ 1، تهران: سخن.
نامورمطلق، بهمن. (1400) درآمدی بر اسطوره شناسی. چاپ 3، تهران: سخن.
نجفیان کهن، رؤیا؛ خوارزمی، حمیدرضا؛ جهادی حسینی، سیّد امیر. (1404) بررسی دو عنصر کهن‌الگویی شخصیّت و پیرنگ در شش داستان بلند عامّۀ فارسی. سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 18 (8)، 105- 124.
نوری، علی؛ سرلک، امیرحسین. (1395) تحلیل کهن‌الگوییِ حکایت الملک و براهمۀ کلیله و دمنه. متن شناسی ادب فارسی، 8 (4)، 79- 92.
هدایت، صادق. (1356) نیرنگستان. چاپ 1، تهران: جاویدان.
یاحقی، محمّد جعفر. (1389) فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیّات فارسی. چاپ 3، تهران: فرهنگ معاصر.
یشت‌ها. (1307). تفسیر و تألیف ابراهیم پورداود، چاپ 1، تهران: انجمن زرتشتیان ایرانی.
یونگ، کارل گوستاو. (1352) انسان و سمبول‌هایش. ترجمۀ ابوطالب صارمی، چاپ 1، تهران: امیرکبیر.
یونگ، کارل گوستاو. (1400) ناخودآگاه جمعی و کهن‌الگو. ترجمۀ فرناز گنجی و محمد باقر اسماعیلپور، چاپ 4، تهران: جامی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 102 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 69 |
||