آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 469 |
| تعداد مقالات | 3,663 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,722,666 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,088,140 |
ارزیابی اگرو-فیزیولوژیک و الگوی بیان فاکتور رونویسی Zm00001d043950 در ژنوتیپ‌های متمایز ذرت تحت تنش شوری | ||
| بیوتکنولوژی و بیوشیمی غلات | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/cbb.2026.14324.1158 | ||
| نویسندگان | ||
| گلناز تقی‌زاده1؛ رضا درویش زاده* 2؛ هادی علیپور3؛ ساناز خلیفانی4 | ||
| 1گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، اومیه، ایران | ||
| 2گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه. ارومیه، ایران. | ||
| 3گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| 4گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده مقدمه: شوری خاک یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی محدودکننده تولید ذرت (Zea mays L.) در سراسر جهان، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شود. ذرت به‌عنوان یک گیاه گلایکوفیت با مسیر فتوسنتزی C4، حساسیت نسبی تا متوسطی به شوری دارد و تنش شوری از طریق ایجاد تنش اسمزی، سمیت یونی و تنش اکسیداتیو، فرآیندهای رشد، فتوسنتز، هومئوستازی یونی و در نهایت عملکرد دانه را به‌شدت مختل می‌کند. از این رو، شناسایی سازوکارهای فیزیولوژیک و مولکولی مرتبط با تحمل به شوری، از اهمیت ویژه‌ای در برنامه‌های به‌نژادی برخوردار است. خانواده فاکتورهای رونویسی WRKY نقش کلیدی در تنظیم پاسخ‌های گیاه به تنش‌های محیطی ایفا می‌کنند و ژن Zm00001d043950 به‌عنوان یکی از اعضای این خانواده، ژنی کاندید مرتبط با تحمل به شوری شناسایی شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی پاسخ‌های اگروفیزیولوژیک و بررسی الگوی بیان ژن Zm00001d043950 در دو لاین اینبرد ذرت با واکنش‌های متضاد به شوری (لاین متحمل P14L2 و لاین حساس MO17) انجام شد تا ارتباط بین پاسخ‌های فیزیولوژیکی و تنظیم مولکولی این ژن در شرایط تنش شوری تبیین گردد. مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای اجرا شد. گیاهان پس از استقرار تا مرحله هشت‌برگی، در دو سطح شوری شامل 2 (شاهد) و 8 دسی‌زیمنس بر متر تیمار شدند و نمونه‌برداری از برگ‌ها در زمان‌های 12، 24 و 48 ساعت پس از اعمال تنش انجام گرفت. بیان نسبی ژن Zm00001d043950 پس از استخراج RNA، سنتز cDNA و انجام واکنش Real-Time PCR با روش ΔΔCt 2- و با استفاده از ژن Actin به‌عنوان ژن مرجع تعیین شد. علاوه بر این، شاخص‌های اگروفیزیولوژیک شامل شاخص کلروفیل (SPAD)، دمای کانوپی، نشت الکترولیت، روز تا رسیدگی، ماده خشک، عملکرد دانه و اجزای عملکرد اندازه‌گیری شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تنش شوری موجب کاهش معنی‌دار شاخص کلروفیل، ماده خشک، طول دوره رشد و افزایش دمای کانوپی و نشت الکترولیت در هر دو لاین شد، اما شدت این تغییرات به ژنوتیپ وابسته بود. لاین P14L2 با حفظ بیشتر کلروفیل (68/41 در برابر 17/29)، نشت الکترولیت کمتر (89/31 درصد در برابر 33/61 درصد)، تداوم دوره رشد (33/83 در برابر 67/71 روز) و پایداری بیشتر زیست‌توده، تحمل بالاتری نسبت به شوری نشان داد. اگرچه عملکرد دانه دو لاین تحت تنش اختلاف معنی‌داری نداشت، اما لاین حساس MO17 با برخورداری از تعداد ردیف دانه بیشتر در بلال، بخشی از کاهش عملکرد ناشی از افت وزن و ابعاد دانه را جبران کرد. تجزیه واریانس بیان ژن نشان داد که اثر زمان و برهم‌کنش زمان × لاین بر بیان Zm00001d043950 معنی‌دار بود. بیشترین سطح بیان این ژن در هر دو لاین 24 ساعت پس از اعمال تنش مشاهده شد، اما شدت القای بیان در لاین متحمل بیشتر بود و در 48 ساعت کاهش یافت که بیانگر پاسخ سریع و وابسته به زمان این ژن در مواجهه با شوری است. نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش نشان داد که تحمل بیشتر لاین P14L2 ناشی از حفظ کارایی فتوسنتزی، پایداری غشاهای سلولی، تأخیر در پیری برگ و حفظ طول دوره پر شدن دانه است که احتمالاً با فعال‌سازی مؤثرتر مسیرهای تنظیمی وابسته به ژن Zm00001d043950 و شبکه‌های رونویسی خانواده WRKY ارتباط دارد. الگوی بیان زمانی این ژن، همراه با پاسخ‌های مطلوب اگروفیزیولوژیک، نشان می‌دهد که Zm00001d043950 می‌تواند به عنوان یک نشانگر مولکولی امیدوارکننده برای شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به شوری و بهره‌گیری در برنامه‌های اصلاحی مبتنی بر انتخاب به کمک نشانگر و توسعه ارقام متحمل ذرت مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ذرت؛ تنش شوری؛ فاکتور رونویسی WRKY؛ بیان ژن؛ صفات اگروفیزیولوژیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||