آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 470 |
| تعداد مقالات | 3,670 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,754,380 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,097,694 |
تحلیل فضایی و چندبعدی آسیب‌پذیری شهری در برابر آلودگی هوا: مطالعه موردی کلانشهر تهران | ||
| جغرافیا و پایداری محیط | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ges.2026.13940.2985 | ||
| نویسندگان | ||
| اباذر اسمعیلی محمودآبادی1؛ علی اکبر شمسی پور* 2؛ حسین محمدی1 | ||
| 1گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران | ||
| 2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی آسیب‌پذیری شهری در برابر آلودگی هوا بر پایه چهار مؤلفه خطر، در معرض خطر بودن، حساسیت و آسیب‌پذیری انجام شد. در این پژوهش، داده‌های مربوط به غلظت پنج آلاینده اصلی هوا شامل PM₂.₅، PM₁₀، NO₂، SO₂ و CO طی دوره ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲، همراه با شاخص‌های جمعیتی، کالبدی و کاربری اراضی گردآوری شد. پس از محاسبه شاخص‌ها، مقادیر آن‌ها بر اساس روش امتیازدهی پنج‌درجه‌ای (۱ تا ۵) طبقه‌بندی و برای هر یک از مؤلفه‌های پژوهش تحلیل‌های فضایی و آماری انجام شد. به‌منظور بررسی الگوی توزیع فضایی و روابط میان متغیرها، از روش‌های درون‌یابی کریجینگ معمولی، شاخص خودهمبستگی فضایی موران، رگرسیون حداقل مربعات معمولی و رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی استفاده شد. نتایج نشان داد که خطر آلودگی هوا و آسیب‌پذیری شهری دارای الگوی فضایی خوشه‌ای و معنادار بوده و عمدتاً در مناطق مرکزی و جنوبی تهران تمرکز یافته‌اند. مقادیر شاخص خودهمبستگی فضایی موران برای مؤلفه‌های «در معرض خطر بودن» (0.41)، «حساسیت» (0.53) و «آسیب‌پذیری» (0.48)، وجود خودهمبستگی فضایی مثبت و معنادار (P<0.001) را تأیید کرد. همچنین، نتایج مدل رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی نشان داد که مؤلفه حساسیت با ضریب تبیین 66.7 درصد بیشترین نقش را در تبیین تغییرات فضایی آسیب‌پذیری دارد. بر این اساس، مناطق ۶، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۵، ۱۶، ۱۷ و ۱۸ به‌عنوان بحرانی‌ترین پهنه‌های شهری شناسایی شدند؛ مناطقی که هم‌زمان از غلظت بالاتر آلاینده‌ها، تراکم بیشتر جمعیت، بافت‌های ریزدانه و حضور گسترده‌تر گروه‌های حساس برخوردار هستند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آسیب‌پذیری شهری؛ آلودگی هوا؛ تحلیل فضایی؛ رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی؛ تهران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||