آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,712 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,468,590 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,268,179 |
سازوکارهای تنظیمی و راهبردهای به‌نژادی پیشرفته برای تحمل به تنش خشکی در برنج (Oryza sativa L.) | ||
| بیوتکنولوژی و بیوشیمی غلات | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/cbb.2026.14302.1156 | ||
| نویسندگان | ||
| سجاد شاکرکوهی* 1؛ محمد ربیعی2 | ||
| 1بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران | ||
| 2بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده مقدمه: برنج (Oryza sativa L.) یکی از مهم‌ترین گیاهان خانواده غلات است و رژیم غذایی اصلی بیش از نیمی از جمعیت جهان را تأمین می‌کند. برنج برای تکمیل چرخه زندگی خود به آب بیشتری نسبت به سایر محصولات زراعی نیاز دارد. بنابراین، تنش خشکی یک چالش اصلی برای تولید پایدار این محصول راهبردی می‌باشد. این موضوع با توجه به تغییرات اقلیمی جهانی، به یک مسئله جدی‌تر تبدیل شده است. درک سازوکارهایی که گیاه برنج از طریق آن‌ها به تنش خشکی پاسخ می‌دهد، برای توسعه ارقام متحمل به خشکی بسیار مهم می‌باشد. از این‌رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی سازوکارهای تنظیمی و راهبردهای به‌نژادی پیشرفته برای تحمل به تنش خشکی در برنج انجام شد. مواد و روش‌ها: مقاله حاضر به‌عنوان یک مقاله مروری، با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شد. جمع‌آوری داده‌های این مطالعه از طریق جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های علمی معتبر شامل PubMed، Google Scholar، Scopus، Web of Science، ResearchGate و ScienceDirect صورت گرفت. یافته‌ها: گیاه برنج از سازوکارهای پیچیده‌ای برای زنده‌ماندن در شرایط تنش خشکی استفاده می‌کند. در سطوح بیوشیمیایی و فیزیولوژیک، برنج از طریق سازوکارهایی مانند تنظیم اسمزی با استفاده از تجمع ترکیبات محلول سازگار، تنظیم روزنه‌ای با واسطه اسید آبسزیک (ABA) و افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدانی برای جلوگیری از تجمع بیش از حد گونه‌های فعال اکسیژن (ROS)، به تنش خشکی پاسخ می‌دهد. از جنبه مولکولی، وقتی که گیاه برنج با تنش خشکی مواجه می‌شود، گیرنده‌های غشایی سیگنال‌های اولیه را شناسایی کرده و آن‌ها را برای شروع رونویسی و بیان ژن‌های پایین‌دستی ارسال می‌کنند. در همین راستا، مسیرهای سیگنال‌دهی وابسته به ABA و مسیرهای سیگنال‌دهی مستقل از ABA (ROS، کلسیم، پروتئین کیناز فعال‌شده با میتوژن (MAPK) و سایر هورمون‌های گیاهی) نقش کلیدی در انتقال سیگنال و فعال‌سازی پاسخ‌های دفاعی دارند. پیشرفت‌های اخیر در روش‌های اصلاح مولکولی مدرن مانند انتخاب به کمک نشانگر، مطالعات ارتباطی در سطح ژنوم (GWAS)، ویرایش ژنوم مبتنی بر CRISPR/Cas9 و رویکردهای اومیکس (ترانسکریپتومیکس، پروتئومیکس و متابولومیکس)، انقلابی در فرآیند شناسایی و انتقال ژن‌های پاسخگو به تنش خشکی در گیاه برنج ایجاد کرده است. در این میان، رویکردهای اومیکس و ویرایش ژنوم مبتنی بر CRISPR/Cas9 از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشند. ویرایش ژنوم مبتنی بر CRISPR/Cas9، ویرایش دقیق ژن‌های هدف را امکان‌پذیر نموده و چرخه‌های اصلاح نژاد را کوتاه می‌کند. همچنین رویکردهای اومیکس، امکان شناسایی ژن‌ها، پروتئین‌ها و متابولیت‌های بالقوه مرتبط با سازوکارهای تحمل به خشکی را فراهم می‌سازند. از آنجایی که رویکردهای اومیکس با یکدیگر همپوشانی دارند، ادغام این رویکردها بدون شک یک راهبرد مؤثر برای توسعه ارقام برنج متحمل به خشکی می‌باشد. نتیجه‌گیری: روش‌های نوین به‌نژادی گیاهی مانند انتخاب به کمک نشانگر، GWAS و ویرایش ژنوم مبتنی بر CRISPR/Cas9، در کنار ادغام رویکردهای اومیکس، نویدبخش توسعه گونه‌های برنج متحمل به خشکی و تضمین امنیت غذایی در سایه تغییرات اقلیمی می‌باشند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بیان ژن؛ پروتئومیکس؛ ترانسکریپتومیکس؛ گونه‌های فعال اکسیژن؛ ویرایش ژنوم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 7 |
||