آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شماره‌ها | 472 |
| تعداد مقالات | 3,724 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,951,895 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,428,888 |
واکاوی شگردهای وارونه‌گویی گفتمانی در اخلاق‌الاشراف عبید زاکانی (خوانشی باختینی از چندآوایی و کارناوال ) | ||
| پژوهشنامه متون ادبی دوره عراقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/ltip.2026.14537.1448 | ||
| نویسندگان | ||
| رسول بهنام* 1؛ احترام رضائی2 | ||
| 1استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور تهران ایران | ||
| چکیده | ||
| رسالۀ طنزآمیز «اخلاق‌الاشراف» عبید زاکانی با ساختار دوگانۀ «مذهب منسوخ و مذهب مختار» از برجسته‌ترین متون نثر فارسی در سنت نقدِ قدرت و افشای ریاکاری اشراف به شمار می‌رود. با وجود پژوهش‌های متعدد در زمینۀ طنز عبید، تحلیل منظم و دقیق شگردهای گفتمانی این رساله در چارچوب نظریه‌ای منسجم که بتواند «چگونگی» و «چرایی» وارونه‌گویی ارزشی را تبیین کند، تا کنون انجام نشده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل شگردهای وارونه‌گویی گفتمانی در تمامی هفت باب اخلاق‌الاشراف بر اساس مفاهیم اساسی میخائیل باختین یعنی چندآوایی، گفت‌وگومندی و کارناوال‌گرایی، است. این پژوهش به روش کیفی و با رویکرد تحلیلی‑تفسیری انجام شده و داده‌ها از طریق مطالعۀ کتابخانه‌ای و سندکاوی، با تمرکز بر متن کامل رساله با تصحیح عباس اقبال آشتیانی، گردآوری شده است. نمونه‌گیری به صورت هدفمند، ۲۲ حکایت از هفت باب را پوشش می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که عبید از شش شگرد اصلی «وارونه‌گویی ارزشی» (۱۲۸ مورد)، «توجیه رذیلت به عنوان فضیلت» (۴۲ مورد)، «استناد به منابع جعلی» (۳۱ مورد)، «فاصله‌گذاری گفتمانی» (۱۰۰ درصد موارد مذهب مختار)، «بازنمایی موفقیت از بی‌اخلاقی» (۳۵ مورد) و «تقدیر زدگی » (۱۸ مورد) بهره گرفته است. دستاورد اصلی پژوهش، تفسیر «فاصله‌گذاری گفتمانی» به مثابۀ تحقق «چندآوایی» باختینی و «وارونه‌گویی ارزشی» به عنوان «کارناوالی مکتوب» است. این خوانش، جایگاه اخلاق‌الاشراف را از یک «هزل‌نامۀ» حاشیه‌ای به متنی مهم در سنت طنز انتقادی فارسی ارتقا می‌بخشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تحلیل گفتمان باختینی؛ اخلاق‌الاشراف؛ چندآوایی؛ کارناوال‌گرایی؛ وارونه‌گویی ارزشی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||