آمار
| تعداد نشریات | 20 |
| تعداد شمارهها | 439 |
| تعداد مقالات | 3,409 |
| تعداد مشاهده مقاله | 3,660,938 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 2,395,014 |
وجه امری در زبان فارسی | ||
| مطالعات زبانها و گویشهای غرب ایران | ||
| مقاله 1، دوره 13، شماره 4، دی 1404، صفحه 1-17 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22126/jlw.2024.10780.1770 | ||
| نویسندگان | ||
| سمانه حکمت زاده* 1؛ علی درزی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدۀ ادبیات و علومانسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدۀ ادبیات و علومانسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| موضوع اصلی پژوهش حاضر، بررسیِ وجه فعل در جملههای امری زبان فارسی است. وجه غالباً روی فعل تظاهر مییابد و بیشتر زبانها نظامی دستوری دارند که وجوه متفاوت را از یکدیگر متمایز میکند. در زبان فارسی، ساختهای مضارع التزامی و امری با افزودن پیشوند «بـ» به ابتدای ریشۀ فعل ساخته میشوند. اگرچه دستورنویسان سنتی دستِکم سه وجهِ متمایزِ اخباری، التزامی و امری را بازمیشناسند، همنامی پیشوند فعلی در تعیین تعداد وجوه فعل در فارسی، ابهام و دشواریهایی ایجاد میکند. برخی پژوهشهای اخیر که باتکیهبر ساختواژۀ فعل و همپوشانی موجود در این دو ساخت انجام شدهاند، با ردِّ تمایز بین وجوه التزامی و امری، افعال امری را طبقهای از وجه التزامی میدانند. در این مقاله میکوشیم تا با بهچالشکشیدنِ رویکرد یادشده نشان دهیم که صرفنظر از تمایز نقش و کنش گفتاری، رفتارهای نحوی این دو ساخت نیز از یکدیگر متمایز هستند. به این منظور، استدلالهایی برپایه ساخت افعال پیاپی، همپایهسازی، جایگزینی و توزیعِ بندهای پیرو ارائه میکنیم. این استدلالها بیانگر آن است که وجه التزامی و امری، بهلحاظ رفتار نحوی، دو وجه متمایز و مستقل از یکدیگر هستند و زبان فارسی نیز همانند بسیاری از زبانهای دیگر، وجه فعلی مستقل امری دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| زبان فارسی؛ وجه؛ التزامی؛ امری؛ ساخت افعال پیاپی؛ همپایهسازی؛ جایگزینی | ||
| مراجع | ||
|
اکبری، منوچهر؛ ولیپور، مونا (1395). نقد و تحلیل انواع وجه فعلی در فارسی. ادب فارسی، 6(1)، 1-15.
انوری، حسن؛ احمدی گیوی، حسن (1385). دستور زبان فارسی 2. انتشارات فاطمی.
انوشه، مزدک (1397). نمود دستوری در ساخت فعلهای پیاپی در زبان فارسی: رویکردی کمینهگرا. پژوهشهای زبانی، 11(1)، 73-91.
ایلخانیپور، نگین (1395). وجهیت در بندهای متمم. پایاننامة دکتری زبانشناسی، دانشگاه تهران.
پیرزاد، زویا (1399). عادت میکنیم. مرکز.
دبیرسیاقی، محمد (1345). دستور زبان فارسی. چاپ دوم. علمی.
شریعت، محمدجواد (1384). دستور زبان فارسی. اساطیر.
فرشیدورد، خسرو (1384). دستور مفصل امروز. چاپ دوم. سخن.
قریب، عبدالعظیم؛ بهار، محمدتقی؛ همایی، جلال؛ فروزانفر، بدیعالزمان؛ یاسمی، رشید (1363). دستور زبان فارسی (پنج استاد). اشرفی.
ناتل خانلری، پرویز (1352). دستور زبان فارسی. بنیاد فرهنگ ایران.
ناتل خانلری، پرویز (1366). دستور زبان فارسی. نوین.
وحیدیان کامیار، تقی؛ عمرانی، غلامرضا (1381). دستور زبان فارسی (1). سمت.
ویسی حصار، رحمان؛ شریف، بابک (1400). ساختها و راهبردهای امری در زبان فارسی. فصلنامة مطالعات زبان و گویشهای غرب ایران، 10(1)، 99-116. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 379 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 90 |
||